nguyễn văn thiệu,trần thiện khiêm, phạm văn phú, phan đình niệm, sư đoàn 22 bộ binh, sư đoàn 23 bộ binh, biệt động quân, quốc lộ 14, quốc lộ 19, quốc lộ 21, liên tỉnh lộ 7b, bình định, kontum, pleiku, darlac, khánh hòa, ban mê thuột, nha trang
CAO NGUYÊN NGHIỆT NGÃ THÁNG 3/1975
Thềm Sơn Hà
_________________
BÀI THỨ TƯ
•••• điện
văn 003853 ngày 12/3/1975 từ TĐS/SG gởi BNG/HK
Báo
cáo của
đại
diện
HK tỉnh
Pleiku ngày 12/3 dựa
trên cuộc
họp
báo
của
Quân đoàn
II vào lúc 08 giờ
30 sáng nay:
1.
Tình
hình chủ yếu vẫn không thay đổi. Trong khu vực BMT vẫn còn hỏa lực phòng không
dày đặc của CQ (mặc dù Volpar và đại diện
BMT đã báo cáo sáng nay mọi việc yên tĩnh hơn và ít hỏa lực phòng không hơn).
2.
CQ
đang sử dụng SA-7 (LTG: hỏa tiễn
cá nhân đặt trên vai chống phi cơ của
Nga); bốn khẩu còn nguyên vẹn đã bị
tịch thu tại sân bay Phụng Dực (phía Đông
BMT).
2. Do lỗi của KQVN, BCH Hành quân Sư
đoàn 23 bị trúng bom, mất liên lạc truyền tin.
3. Liên đoàn 21 BĐQ vừa chống trả
vừa tiến quân vào thành phố dọc theo QL-14 hướng tới phi đạo trong thị trấn đã
gặp phải sự chống cự mãnh liệt của CQ.
4. Thêm 12 xe tăng CQ đã vào thành
phố ngày hôm qua.
Tổng cộng cho đến nay.đã có 18 xe tăng CQ bị loại khỏi vòng chiến.
5. Hôm nay Trung đoàn 45 sẽ được đưa
đến BMT.
6. Các tỉnh còn lại trong QĐII như
Phú Yên, Tuyên Đức, Lâm Đồng, Ninh Thuận và Bình Thuận vẫn yên tĩnh.
7. Ủy ban Quốc tế Kiểm soát Đình
chiến (ICCS) ở BMT chỉ còn phái đoàn của Ba Tư và Nam Dương. Tất cả đã rút khỏi
Phú Bổn ngày 10/3. Được tin phái đoàn Ba Lan và Hung Gia Lợi sẽ rời Pleiku ngày
12/3.
___________________________________________________________________
•••• điện
văn 024762 ngày 13/3/1975
từ TĐS/SG gởi BNG/HK
Chủ đề: cập nhật
tình
hình
quân sự
ở
V2CT
BTL/Sư
đoàn 22BB ở Bình Khê, còn BCH/Hành quân
của Trung đoàn 41, 42 và 47 lần lượt đặt tại các vị trí BR 795374, BR 690629 và
BR 705414.
Về phía CQ, BCH Sư đoàn 3 ở tại BR 609569 và BCH/Trung đoàn 12 với đơn vị Pháo
binh tăng phái lần lượt ở tại các vị trí BR 420390, BR 645400 và BR 663519.
Theo báo
cáo, số thương vong của VNCH trong tuần (từ
5/3-11/3) vượt quá 300 người trong khi CQ vượt quá 500; phần lớn thương
vong do các cuộc giao tranh trên bộ và không kích ở quận Bình Khê.
Các cuộc tấn công của CQ cũng mang đến số lượng lớn người tị nạn.
1. Giao tranh ác liệt tiếp tục diễn
ra tại VIICT trong ngày 11/3 và rạng sáng ngày 12/3.
CQ khởi đầu mặt trân mới tại Bình Định, chúng cô lập QL-1 giữa quận An Nhơn (cách 2km về hướng Bắc) và sân bay Phù Cát kể từ 08:30H ngày 12/3.
Hai cây cầu ở khu vực đó đã bị phá hủy và cho đến 14:20H giao tranh vẫn tiếp
tục.
Ở quận Bình Khê, có hai cuộc đụng độ vào ngày 11/3, kết quả là 59 CQ bị giết và
10 vũ khí bị tịch thu, trong khi tổn thất của VNCH là 5 chiến sĩ tử trận, 9 bị
thương, 3 mất tích, và một thiết vận xa bị phá hủy.
KQVN thực hiện 8 cuộc oanh kích các vị trí CQ ở Bình Khê và Phù Mỹ giết chết
120 CQ và phá hủy 24 quân xa.
Giao tranh rải rác kéo dài ở các quận phía bắc Bình Định.
CQ phát động cuộc tấn công vào Tiểu đoàn 67/BĐQ và Đại đội 4/TĐ 205/ĐPQ ở vị
trí cách 5 km về phía Tây Bắc quận Thạnh An lúc 18:40H ngày 11/3, lúc 19:30H,
liên lạc vô tuyến với Đại đội 4 bị mất.
Ngoài ra BCH Chi khu quận Thạnh An cũng bị CQ pháo kích.
Trong hai ngày 11 và 12/3 CQ bắn hỏa tiễn vào sân bay Cù Hanh gây ra một số
thiệt hại và BTL/ Quân đoàn II tại Pleiku làm chết một binh sĩ và làm bị thương
2 người khác.
4. KQVN đã
thực hiện 82 phi vụ tấn công các vị trí của CQ ở BMT ngày 11/3. Theo báo cáo,
các cuộc không kích đã phá hủy 9 xe tăng, khoảng 12 súng phòng không và súng
cối, giết chết khoảng 80 CQ.
Trung tâm thành phố BMT bây giờ dường như dưới sự kiểm soát của CQ, tuy nhiên
BTL/QĐ II dự trù sẽ đưa Trung đoàn 45BB xuống gần BMT ngày hôm nay 12/3 và họ
sẽ tiến quân về phía thành phố.
2 CQ thuộc Sư đoàn 320 CSBV và 1 cán bộ của Bộ tham mưu mặt trận B-3 đã bị lực
lượng VNCH bắt gần BMT.
Có báo cáo CQ ở BMT được trang bị súng phun lửa.
5. Tại Quảng Đức ngày 11/3, các lực lượng của QL/VNCH
dường như đã chận đứng cuộc tấn công của CQ vào Chi khu Kiến Đức.
Lực lượng VNCH cũng đã giải tỏa sân bay Nhơn Cơ phía đông nam quận Kiến Đức là
nơi CQ đã bị tấn công. Theo báo cáo, các đơn vị CQ ở Kiến Đức đã được xe tăng
yểm trợ.
Đại diện Tòa Lãnh sự HK ở Quảng Đức cho biết, tính đến 14:25H ngày 12/3, quận
Kiến Đức vẫn yên tĩnh.
6. Tại Khánh Hòa, trong khu vực quận
Khánh Dương, CQ phá hủy cầu số 29 (BQ 472162) vào ngày 11 tháng 3. Không có sự
kiện quan trọng nào tại phía Bắc Khánh Dương.
7. Tại Phú Bổn tình hình không có
biến chuyển gì đáng kể đã được báo cáo.
8. Giao tranh tại Bình Định, Phú
Bổn, Đarlac, Quảng Đức đã tạo ra một vấn đề tị nạn đáng kể cho chính phủ VN.
9. Tin sau cùng: chưa được báo cáo xác
nhận Chi khu Buôn Hồ đã bị CQ tấn công (chưa
rõ bị pháo kích hay tấn công) và Tiểu đoàn 2/Trung đoàn 45BB đã tới quận
Buôn Hồ.
_______________________________________________________________________
•••• điện
văn 030142 ngày 13/3/1975 từ TĐS/SG gởi BNG/HK
Lúc 18:35H ngày 12/3, phi cơ Douglas C-54D của Hàng không Việt Nam bay
từ Vạn Tượng đến Sài Gòn với 6 phi hành đoàn và 20 hành khách đã bị bắn rớt tại
vị trí ZA055275 (13°48´40´´ N và 107°49´25´´E).
Không ai sống sót.
•••• Bản tin của thông tấn xã AFP lúc 14:16 GMT ngày 13 tháng 3 năm 1975 loan
báo:”Hôm nay, binh sĩ của lực lượng Cộng sản và QL/VNCH đã giao tranh từng nhà
một ngay bên trong thị xã Ban Mê Thuột thuộc vùng Cao nguyên Trung phần — cách
Sài Gòn 240 km (150 dặm) về phía đông bắc — trong khi đó lực lượng CQ đã chiếm
giữ một Chi khu lân cận và được báo cáo là CQ đã bắn hạ một máy bay dân sự bằng
hỏa tiễn, khiến 15 người ngoại quốc thiệt mạng trong số 26 người có mặt trên
chuyến bay.
______________________________________________________________________
•••• Sáng
nay, Phát ngôn viên Chính phủ VNCH đã công bố một thông cáo từ Bộ Phát triển
Sắc tộc nhằm bác bỏ bản tin của hãng AFP — được một số nhật báo tại Sài Gòn
đăng tải vào ngày 12 tháng 3 — cho rằng sau 6 năm hợp tác với Chính phủ VNCH,
phong trào FULRO đã tái hoạt động và hiện đang bắt tay với phe Cộng sản.
"Đó hoàn toàn là sự bịa đặt," bản thông cáo cho biết.
_______________________________________________________________________
13 tháng 3
Buổi họp quyết định số phận Cao nguyên đưa đến sự sụp đỗ của VNCH
•••• Nói chuyện với cựu Thủ tướng Trần Thiện Khiêm ngày 10/5/1975
tại Đài Bắc, Đài Loan
Liên quan
đến các quyết định ảnh hưởng đến việc triệt thoái khỏi hai tỉnh Pleiku và
Kontum ở Vùng II Chiến Thuật, tướng Khiêm nói là trong buổi họp Hội đồng An
ninh Quốc gia ngày 13 tháng 3, sau bửa ăn sáng, TT Thiệu nói là theo ông tuyệt
đối cần phải giữ Ban Mê Thuột, bởi vì Ban Mê Thuột là vị trí quan trọng, là
chìa khóa để phòng thủ các tỉnh đông dân Khánh Hòa, Phú Yên, Ninh Thuận và Bình
Thuận dọc theo duyên hải.
Tướng Viên
đáp lời là Bộ Tổng Tham Mưu không còn lực lượng trừ bị để tăng viện và điều này
có nghĩa là Thiếu tướng Phạm Văn Phú TL/VIICT phải chiếm lại Ban Mê Thuột với
lực lượng mà ông đang có tại Vùng II.
Ngay sau đó TT Thiệu quyết định cần phải hy sinh Pleiku và Kontum vì được xem như kém quan trọng hơn và triệt thoái lực lượng khỏi hai tỉnh này.
Hiện diện
trong buổi họp do Tổng thống Thiệu chủ tọa gồm có Phó Tổng thống Trần Văn
Hương, Đại tướng Cao Văn Viên, Trung tướng Đặng Văn Quang Cố vấn TT Thiệu về An
ninh và
Thủ tướng Khiêm kiêm Tổng trưởng Quốc phòng. ……………………………….
_____________________________________________
14 tháng 3
Qua ngày hôm sau 14 tháng 3, TT
Thiệu cùng với Thủ tướng Khiêm, Tướng Viên và Tướng Quang đến căn cứ Cam Ranh
và được tướng Phú thuyết trình., Sau khi tướng Phú kết thúc, TT Thiệu hỏi tướng
Phú là liệu ông có thể bảo vệ được Pleiku và Kontum, tướng Phú trả lời với thái
độ tiêu cực, ông nói là quân đội Bắc Việt quá mạnh trong khi lực lượng của ông
thiếu người.
Sau đó TT Thiệu ra lệnh tướng Phú triệt thoái quân ra khỏi hai tỉnh Pleiku và
Kontum.
Khiêm nói là kế hoạch thực sự thi hành cuộc triệt thoái không được thảo luận
trong buổi họp và ông không biết đến kế hoạch này, chỉ có TT Thiệu, Tướng Viên
và Tướng Phú biết.
(Nói
chuyện
với
cựu
Thủ
tướng Trần Thiện Khiêm
ngày 10/5/1975 tại Đài Bắc,
Đài Loan …tiếp theo)
Cũng trong
buổi họp,Thiếu tướng Phú đề nghị TT Thiệu thăng cấp đặc cách Chuẩn tướng cho
Đại tá Phạm Duy Tất Chỉ huy trưởng BĐQ/QĐ II kiêm Tư lệnh mặt trận
Pleiku-Kontum. TT Thiệu chấp thuận.
Trở về
Pleiku, ngay lập tức lúc 19:00H Thiếu
tướng Phú tổ chức buổi lễ đơn giản tại BTL/QĐII để gắn cấp bậc Chuẩn tướng
nhiệm chức cho Đại tá Phạm Văn Tất.trước sự hiện diện của một số SQ cao cấp.
______________________________________________________
Tác giả E.H. Hahtsook trong cuốn sách The End of U.S. Involvement
1973-1975 viết như sau:
“Cuộc
rút quân khỏi Pleiku và Kontum là hành động bị chỉ trích gay gắt nhất trong số
vô vàn sự kiện bi thảm diễn ra vào những tuần lễ cuối cùng của cuộc chiến.
Một vị tướng thậm chí còn gọi đó là thảm họa lớn nhất trong lịch sử Quân lực VNCH.
Nhiều sĩ quan tin rằng việc quyết định rút quân ngay từ đầu đã là một sai lầm.
Lương thực và vũ khí dự trữ khi đó đủ dùng cho ít nhất mười lăm ngày, và hoàn
toàn có thể được không vận.
Nhờ đó, Pleiku lẽ ra đã có thể đứng vững từ hai tuần đến hai tháng, gây tổn
thất nặng nề cho địch quân.
Càng kéo dài thời gian cố thủ, có thể đã làm thay đổi thái độ của Quốc hội Hoa
Kỳ và mang lại thêm nhiều sự yểm trợ từ phía Mỹ. ………………………………………………………………..
Theo lời Đại tá Lê Khắc Lý — Tham mưu trưởng Quân đoàn II, người thực tế nắm
quyền chỉ huy khi Tướng Phú dời Bộ Tư lệnh về Nha Trang — thì:
"Ít nhất ba hoặc bốn chỉ huy trưởng đơn vị đã tìm đến gặp tôi... và hỏi:
'Tại sao chúng ta lại bỏ đi?'
Tôi trả lời: 'Tôi không thể giải thích cho các anh được. Đó là mệnh lệnh...
Chúng ta buộc phải rút.'
Họ lại nói: 'Tại sao chứ? Chúng tôi muốn chiến đấu mà. Ngay cả tôi đây cũng
muốn hy sinh mạng sống ngay tại nơi này. Chúng ta vẫn còn đủ quân dụng và vũ
khí để tiếp tục chiến đấu. Quân địch không thể nào chiếm được Kontum và Pleiku
đâu.'
Tôi đành đáp lại: “Giờ thì chúng ta còn biết làm gì hơn nữa đây?”
(Trích trong THE END of
THE U. S. INVOLVEMENT 1973 – 1975 by E.H. Hahtsook)
________________________________________________________________________
•••• điện văn 070044 ngày 15/3/1975 từ
TĐS/SG gởi BNG/HK
1. Tính đến sáng ngày 15 tháng 3, cuộc hành quân ở Darlac để
tái chiếm BMT có vẻ tạm thời bị đình trệ tại sông Ya Niaeh cách BMT khoảng 17
km về phía đông trên QL-21.
Mặc dù Trung đoàn 44BB vẫn chưa đến (dự trù
có mặt ngày hôm nay), Trung đoàn 45BB và bắt đầu tiến về phía thành phố.
Theo báo cáo, họ đã gặp phải sự kháng cự mãnh liệt của CQ ở phía Tây Ya Niaeh
và mất ba trong số bốn đại bác 105 mm. Tuy nhiên, 4 xe tăng cộng sản đã bị phá
hủy trước khi quay trở lại phòng tuyến hiện tại của họ.
Theo Tư lệnh phó Quân đoàn II, Tướng Lê Văn Thân, Sư đoàn 23BB đang thiếu hụt
một cách trầm trọng đại bác105 ly để bảo vệ khu vực xung quanh BTL/SĐ tại Phước
An (vị trí khoảng BQ 100053).
2. Vào khoảng 00:30H sáng nay 15/3, đặc
công CSBV tấn công khu gia binh ở thành phố Kontum, phá hủy một số nhà. năm
thường dân chết và nhiều người khác bị thương.
Kontum cũng hứng bốn hỏa tiễn 107 ly vào ngày 14/3, nhưng không có thương vong.
3. Cuộc hành quân với quy mô lớn để mở lại QL-21 tại quận
Khánh Dương tỉnh Khánh Hòa bắt đầu vào lúc 10:00H ngày 15/3.
Đại tá Lý Bá Phẩm, Tỉnh trưởng Khánh Hòa cho biết là ông đã nhận được nghiêm lệnh
phải mở cuộc hành quân ngay hôm nay.
Đồi 519 (BQ 435161) vẫn bị chiếm đóng bởi một lực lượng CQ hùng hậu không rõ
quân số và là trở ngại chính cho việc mở lại QL-21.
Về phía Nam Khánh Hòa, cách Nha Trang 5 km về phía Tây Nam, đơn vị trinh sát
VNCH phát hiện khoảng một đại đội CQ. Pháo binh đã được thông báo vị trí, nhưng
kết quả của cuộc pháo kích vẫn chưa được báo cáo.
4. Mặt trận chính ở Pleiku vẫn là ở phía Đông quận Lệ Trung
và địa phận quận Thạnh An. Nhiều cuộc pháo kích và đụng độ nhỏ đã xảy ra trong
ngày hôm qua.
Trong hai đêm 14 và 15/3, đặc công CS mở 3 cuộc đột nhập vào kho đạn mới và sân
bay. Trong số đó, có một lần chúng đã phá hủy 1400 viên đạn đại bác 105mm tại
sân bay Củ Hanh.
5. Có vài đụng độ gần BCH Chi khu Kiến Đức ở Quảng Đức ngày
hôm qua, kết quả có 2 chiến sĩ bị thương và 75 mất tích trong các cuộc đụng độ
này.
Kể từ 18:00H ngày hôm qua 14/3, 174 chiến sĩ và cảnh sát viên đã trốn thoát
khỏi Đức Lập về đến Gia Nghĩa.
6. Lần đầu tiên kể từ năm 1972, trung tâm thành phố Cam Ranh
(Ba Ngòi) bị pháo kích bằng súng cối vào lúc 03:00H ngày 15/3. Một đứa trẻ và
một Cảnh sát viên thiệt mạng và 27 thường dân bị thương.
7. Ở các tỉnh Phú Yên, Ninh Thuận,
Bình Thuận xảy ra một số vụ quấy rối nhỏ của CQ.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
•••• điện
văn 071837 ngày 15/3/1975 từ TĐS/SG gởi BNG/HK
Chủ đề: Tình hình chiến sự VIICT
1. Sáng nay, ngày 14 tháng 3, Tòa Lãnh sự Nha Trang đã thảo
luận về tình hình quân sự tổng quát ở VIICT với Tham mưu trưởng QĐ II Đại tá Lê
Khắc Lý ở Pleiku.
2. Lý xác nhận rằng ông không hề
biết Tư lệnh phó SĐ 23BB Đại tá Vũ Thế Quang hoặc Tỉnh trưởng Darlac, Đại tá
Nguyễn Trọng Luật đang ở đâu.
Cả hai đã được thấy rời BMT trên xe tăng hoặc thiết vận xa nhưng bặt tin kể từ
đó. Tuy nhiên, Lý đã được Phòng Tình báo cho biết Luật giờ là tù binh chiến
tranh.
Tỉnh Darlac có vị Tỉnh trưởng mới được bổ nhiệm ngày hôm nay, là Đại tá Trịnh
Tiếu nguyên Trưởng phòng Tình báo QĐII, trụ sở tỉnh tạm thời đặt tại Phước An.
3. Lý nhận xét về tổn thất của CQ
trong trận chiến cho đến nay. Ông tin rằng có khoảng từ 20 đến 25 xe tăng cộng
sản đã bị tiêu hủy ở khu vực BMT, nhưng cho biết CQ bắt đầu tấn công với khoảng
50 xe tăng nên họ vẫn còn rất nhiều.
Ông nói CQ sử dụng cả hai loại PT-76 và
T-54, nhưng nhiều PT-76 hơn.
Ông không đưa ra một con số đầy đủ về những sự thiệt hại khác về phía CQ nhưng
đề cập đến cuộc không kích sáng nay của KQ vào vị trí Trung đoàn CQ ở vị trí núi
Chu Ebur cách khoảng 4-5 km về phía Tây Bắc BMT, kết quả 4 khẩu đại bác phòng
không 37mm và 9 đại bác 105 ly bị phá hủy và một kho đạn nổ tung. Khói từ bãi
chứa đạn bốc lên tới 1200 mét trên bầu trời.
4. Ở Pleiku, Đại tá Phạm Duy Tất có toàn
quyền chỉ huy lực lượng BĐQ của ông gồm có LĐ 4, LĐ 7 (vừa đến thay thế trung đoàn 44), LĐ 25 và LĐ 23 (trừ 1 Tiểu đoàn)
tại Thạnh An.
Lực lượng CQ đối đầu là Sư đoàn 968, theo Đại tá Lý, BCH của Sư đoàn này đã
được dời về gần Thạnh An.
5. Ở Kontum chỉ có LĐ 6 và LĐ 22 BĐQ
và 1 Tiểu đoàn của SĐ23BB. Đại tá Phan Đình Hùng Tỉnh trưởng đang chỉ huy các
lực lượng này. Lực lượng CQ ở Kontum một số là thành phần còn lại của Sư đoàn
F-10.
6. Đại tá Lý nhận xét việc mở lại
quốc lộ 21 là cần thiết từ Ninh Hòa đến tỉnh Darlac. Thêm hai Tiểu đoàn ĐPQ từ
Ninh Thuận và Bình Thuận được điều động đến tăng cường cho Tỉnh trưởng Khánh
Hòa, Đại tá Lý Bá Phẩm để thi hành nhiệm vụ. Phẩm hiện có trong tay 5 Tiểu đoàn
ĐPQ cộng thêm Pháo binh, Thiết giáp và Không quân yểm trợ để tùy nghi sử dụng.
Lý nói Tổng thống đã ra lệnh mở lại QL- 21 bằng mọi giá.
7. Liên quan đến QL-19, Đại tá Lý
nhận xét rằng Trung đoàn 47/Sư đoàn 22BB ở Bình Định bị thương vong rất cao,
TL/SĐ22BB Chuẩn tướng Phan Đình Niệm chưa muốn rút họ ra vì sợ ảnh hưởng đến tinh
thần dân chúng. Ba Trung đoàn của SĐ 22/BB hiện đang được giao phó trách nhiệm
mở lại lưu thông trên QL-19 ở Bình Định.
Trên QL-19 thuộc địa phận tỉnh Pleiku, cầu 31 và 32 bị phá hủy. Hôm qua. LĐ 4/BĐQ
đang cố gắng thu dọn khu vực ở đó. Tiểu đoàn 44/LĐ4/BĐQ đã thành công chiếm lại
hai tiền đồn nằm ở phía Bắc quốc lộ và Tiểu đoàn 43 hiện có hai đại đội ở Tiền
đồn 94 cùng với Tiểu đoàn 279 ĐPQ. Căn cứ Hỏa lực 94 vẫn do CQ kiểm soát, tuy
nhiên đèo An Khê vẫn còn dưới sự kiểm soát của lực lượng VNCH.
8. Lý ghi nhận hệ thống truyền tin
liên lạc mới giữa các quận Phước An và Lạc Thiện ở tỉnh Darlac và tỉnh Khánh
Hòa đã được thiết lập ngày hôm qua. Ông còn nói thêm rằng Bộ Chỉ huy 5/Tiếp vận
đã thiết lập các địa điểm tiếp tế tiền phương tại Khánh Dương và Dục Mỹ.
Ở tỉnh Khánh Hòa cũng có kho dự trữ của Tiểu đoàn Yểm trợ Tiếp vận/SĐ23 có khả
năng cung cấp nhu cầu sử dụng trong 3 ngày cho 1 Trung đoàn.
9. Cuối cùng, Lý nói về các cuộc tấn
công hỏa tiễn gần đây của CQ. Ngày 13/3,
phi trường Cù Hanh (Pleiku) hứng 23 hỏa tiễn 122ly, phá hủy 2 máy bay phản lực
A-37. Cùng ngày, thị trấn Cheo Reo, Phú Bổn trúng 3 hỏa tiễn 107 ly làm 1
thường dân thiệt mạng và làm 1 người khác bị thương; BCH Chi khu Phú Túc cũng
nhận hàng loạt đạn nhưng không rõ thiệt hại, tin sau cùng ngày 14/3 tại quận lỵ
Thạnh An CQ pháo kích 20 hỏa tiễn 107 ly nhưng không gây ra thiệt hại.
10. Lý cho biết tình hình ở Quảng
Đức trong lúc này ổn định hơn. Lực lượng VNCH ở Kiến Đức đã chận đứng các đợt tấn
công của CQ và báo cáo nhận được cho biết LĐ24/BĐQ đã tiêu diệt nhiều CQ.
Đại diện Tòa Lãnh sự VIICT tỉnh Quảng Đức báo cáo ngày 13 tháng 3 chỉ có một sự
kiện xảy ra tại làng Kiến Tử (YU 740240) bị CQ pháo kích khoảng 600 viên đạn đủ loại
nhưng chỉ bị thiệt hại nhẹ.
_________________________________________________________________________
•••• điện
văn 071554 ngày 15/3/1975 từ TĐS/SG gởi BNG/HK
1. Trong cuộc thảo luận với Tham mưu trưởng Quân đoàn II Đại
tá Lê Khắc Lý tại Pleiku sáng nay 14/3, ông nhấn mạnh những điểm như sau:
a) Lực lượng cộng sản ở Ban Mê Thuột gồm có Sư đoàn 316 CSBV xâm nhập từ Lào (Trung đoàn 148 của SĐ này đã được xác nhận và
các tù nhân khai là hai Trung đoàn khác là Trung đoàn 174 và Trung đoàn 335
cũng có mặt trong khu vực) và các thành phần của mặt trận B-3. Đại tá Lý viện
dẫn một cách cụ thể đến Trung đoàn đặc công 198 và Trung đoàn 25
b) Trung đoàn 53 (trừ 1 Tiểu đoàn đang ở
Quảng Đức) vẫn ở phía Đông phi trường BMT nhưng đã phải gánh chịu thương
vong rất cao (khoảng 50%). Trung đoàn 45 (trừ
200 người) tất cả đều được không vận về quận Phước An ngày hôm qua và BCH
mới của Sư đoàn 23 cũng đã được thiết lập ở đó. Thành phần còn lại của Trung
đoàn 45 được dự trù đến vào sáng nay.
Chiều nay hoặc có thể, sáng mai, Trung đoàn 44 sẽ được không vận khỏi Pleiku tăng
viện cho BCH/SĐ và Trung đoàn 45 ở Phước An.
Liên đoàn 21BĐQ đã có mặt ở vị trí cách BMT khoảng 20 km về phía Đông trên QL-21.
c) Hiện tại không có liên lạc với bất cứ ai bên trong BMT.
d) Khi Trung đoàn 44 đến nơi, hành quân chiếm lại BMT sẽ bắt đầu.
Theo kế hoạch Trung đoàn 45 sẽ từ QL-14 tiến quân thẳng xuống thành phố.
Liên đoàn 21BĐQ sẽ di chuyển theo hướng vòng cung về phía Bắc của thành phố và tiến
vào từ hướng đó trong khi Trung đoàn 53 sẽ mở rộng phạm vi kiểm soát của mình ở
vùng lân cận phía Đông phi trường BMT mê thuột và chiếm giữ vùng đất cao ở phía
Nam. Trung đoàn 44 sẽ được giữ làm lực lượng trừ bị ở Phước An.
e) Cuộc hành quân và toàn thể lực lượng VNCH ở Darlac sẽ đặt dưới quyền chỉ huy
của Tư lệnh Sư đoàn 23, Chuẩn tướng Lê Trung Tường.
f) Lý xác nhận Buôn Hồ đã thất thủ, có lẽ là do thành phần của Sư đoàn 320 CSBV
tấn công, mặc dù ông ấy chưa được xác nhận.
_________________________________________________________________________
Bản tin
bán chính thức do báo chí Việt Nam loan tin TT Nguyễn Văn Thiệu đã bay ra VIICT
vào ngày 14 tháng 3 trong chuyến thăm viếng dài bốn giờ để duyệt xét tình hình
quân sự địa phương. Tháp tùng Tổng thống có Thủ tướng Trần Thiện Khiêm và Tướng
Cao Văn Viên, Tổng Tham mưu trưởng.
__________________________________________________________________________________
•••• điện văn 085812 ngày 17/3/1975 từ TĐS/SG gởi BNG/HK
Tổng quát:
Trọng tâm
các cuộc giao tranh tại Việt Nam tính đến sáng ngày 17 tháng 3 tập trung tại
vùng Tây Nguyên thuộc Quân khu 2 và khu vực phía Đông của Quân khu 3.
Tại các vùng khác trên cả nước, hoạt động giao tranh nhìn chung diễn ra ở mức
độ vừa phải.
Việc di tản các lực lượng của Chính quyền Việt Nam Cộng hòa khỏi Pleiku và
Kontum—doTổng thống Thiệu ra lệnh vào ngày 14 tháng 3—được báo cáo là đang diễn
ra thuận lợi.
Thứ sáu,
ngày 14 tháng 3, trong cuộc họp với TL/QĐ II, Tổng thống Thiệu quyết định di
tản lực lượng chánh quy từ hai tỉnh Kontum và Pleiku nhằm giảm bớt tuyến phòng
thủ của QL/VNCH.
Lực lượng VNCH bị phân tán rời rạc ở vùng cao nguyên được xem như là thua sút
lực lượng tấn công của các Sư đoàn CSBV về quân số và hỏa lực.
Hơn nữa, tất cả các Quốc lộ chính yếu đi vào vùng cao nguyên đã bị CQ cắt đứt, chiến
đấu kéo dài sẽ cần phải mở lại chúng.
Ngày 15
tháng 3, Tư lệnh QĐII và Ban tham mưu Quân đoàn chuyển về Nha Trang. Sự di
chuyển của lực lượng VNCH từ Pleiku và Kontum hiện đang được tiến hành.
Lộ trình di tản từ Pleiku đến Cheo Reo ở tỉnh Phú Bổn rồi từ đó đi theo Liên
tỉnh lộ 7B đến Phú Yên.
Tất cả lực lượng chánh quy QL/VNCH đã rời Kontum, chỉ còn lại Tỉnh trưởng, lực
lượng ĐPQ và Nghĩa quân thuộc Tiểu khu bảo vệ thành phố.
Người tị nạn từ Pleiku và Kontum được báo cáo là đang đổ về các thành phố khác
trong vùng.
Ngày 16 Tháng Ba 1975, cuộc di tản ở Kontum bắt đầu, quân
nhân, công chức và dân chúng lũ lượt rời thị xã Kontum hướng về Pleiku. Đoàn xe
Bộ chỉ huy Tiểu khu bị phục kích tại đèo Chu Pao. Đại tá Phan Đình Hùng bị trọng
thương và mất tích.
Ở tỉnh
Darlac, lực lượng quân đội Bắc Việt do xe tăng dẫn đầu đã tràn ngập BCH/Chi khu
Phước An cách BMT khoảng 30 dặm về phía Đông; và BCH của Trung đoàn 45, cùng
với Trung đoàn 44 và LĐ 21/BĐQ có nhiệm vụ tấn công và tái chiếm Ban Mê Thuột,
đã rút lui về phía Đông dọc theo QL-21.
Phi trường nằm ở phía Đông BMT vốn do các đơn vị của Sư đoàn 23 bảo vệ có thể
đã rơi vào tay CQ.
Lực lượng VNCH chưa thể giải tỏa các đoạn đường đi ngang qua núi trên QL-21
giữa Khánh Hòa và Darlac.
CQ tiếp tục kiểm soát ngọn đồi chiến lược 519 được phòng không và pháo binh yểm
trợ hữu hiệu.
Tư lệnh Sư đoàn 23BB Chuẩn tướng Lê Trung Tường bị thương trên trực thăng khi
đang chỉ huy trận chiến ở khu vực này.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
•••• điện văn 100367 ngày 18/3/1975 từ TĐS/SG gởi BNG/HK
Chủ đề: Những điểm nổi bật của cuộc tấn
công của Quân đội CSBV.
Tóm tắt cho giai đoạn kết thúc vào buổi trưa ngày 18 tháng 3: Việc di tản khỏi
các thành phố Kontum và Pleiku hiện đang được tiến hành, và các con đường dẫn
đến phía Nam và phía Đông của các thành phố này được báo cáo là đông nghẹt thường
dân và quân nhân. Cả hai thành phố đều gần như bị bỏ hoang, đạn dược và nhiên
liệu bỏ lại trong các thành phố đang bị phá hủy
Việc di
tản khỏi Pleiku và Kontum bằng cả quân sự (bao
gồm cả thiết giáp và pháo binh) và dân sự đang được tiến hành tốt đẹp. Trụ
sở của BTL/QĐII đã bị đặt mìn nổ tung. Lực lượng di tản đã phá hủy các kho đạn
dược và nhiên liệu.
Các chuyến bay gần đây của Tòa Lãnh sự ngang qua các thành phố Kontum và Pleiku
cho thấy cả hai đều gần như bị bỏ hoang. Con đường bắt đầu từ Kontum đông đúc
thường dân và giữa Pleiku và Cheo Reo dày đặc người qua lại gồm cả dân sự và
quân sự, bao gồm xe tăng, thiết vận xa, pháo binh và quân xa. Số lượng quá lớn
dân và lính đang gây ra sự hỗn loạn ở Cheo Reo, và người đại diện tỉnh của Tòa
Lãnh sự Nha Trang ở Phú Bổn cho biết việc duy trì luật pháp và trật tự rất khó
thực hiện.
Chưa rõ tình trạng hiện tại của Sư đoàn 23BB, hiện nằm cạnh QL 21 cách Phước An
khoảng 20 km về phía Đông Bắc.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
•••• điện
văn 113640 ngày 19/3/1975 từ TĐS/SG gởi BNG/HK
Nguồn tin
từ Trung tâm Hành quân Khánh Hòa cho biết
Lữ đoàn 3/ND từ Đà Nẵng dự trù sẽ đến
Nha Trang vào trưa
hôm nay 18/3 và sẽ được triển khai đến Đèo Cao (
Ngày 19/3,
lúc 01:30AM, tàu Hải quân chở một đơn vị khác cũng thuộc Liên
đoàn Dù 3 từ Đà Nẵng đã vào Vịnh Cam Ranh.
Đơn vị này sẽ được tức khắc mang đến khu vực tại Bắc Khánh Hòa.
______________________________________________________________________
•••• điện văn 114536 ngày 19/3/1975 từ TĐS/SG gởi BNG/HK
Ngày 18
tháng 3 năm 1975 từ 10:30H-11:00H quan sát trên không vùng cao nguyên trên tuyến đường di tản /rút lui dọc theo tỉnh lộ
7B từ phía Nam thị trấn Cheo Reo, Hậu Bổn BQ 2582 đến khoảng BQ 5160 cho thấy
tình trạng như sau:
1. Hai dãy nhà ở trung tâm thành phố
biến thành đống vụn đổ nát và cháy âm ỉ.
2. Convoy quân đội đi về hướng Nam
đã bị ngưng đọng do xe cộ nối đuôi nhau trên đường 7B xuyên qua thành phố từ
ranh giới tỉnh ở phía bắc đến sông Ba 2 km về phía Nam thành phố.
Từ 12-15 xe tăng cộng thêm có thể là 3 đại bác ở phía Tây của phi đạo, cùng với
75-100 xe dân sự.
3. không thấy có giao thông nào trên LTL 7B ở phía Bắc thành phố.
4. quan sát nhiều xe kéo đại bác 105
ly, tuy nhiên, không thể đếm chính xác con số vì máy bay đổi hướng nhiều lần.
5. Tại điểm vượt ngang sông Bàu Ái
Nữ (BQ 4072), quan sát thấy một đoàn xe 100-150 chiếc gồm cả quân sự và dân sự
bắt đầu di chuyển - cũng nối đuôi nhau; cách điểm này từ 3 đến 5 km về phía nam
(BQ 4565), quan sát thấy một đoàn xe dân/quân sự khác dài khoảng 1/2 dặm bắt
đầu di chuyển về phía Nam.
6. Không quan sát thấy có bộ hành
nào trên đường 7B hoặc trong hay gần Cheo Reo hoặc các làng khác đã bay qua.
7. Một Tiểu đoàn của Trung đoàn
40/Sư đoàn 22BB dự trù sẽ có mặt tại Khánh Dương trong thời gian ngắn.
________________________________________________________________________
•••• điện văn 130013 ngày 19/3/1975 từ TĐS/SG gởi BNG/HK
Cuộc tấn
công của quân Bắc Việt tiếp tục leo thang trong tuần này, với số lần đụng độ
cao nhất trên toàn quốc kể từ hiệp định ngưng bắn tháng 1 năm 1973.
Lý do rõ rệt là quyết định của chính phủ Việt Nam rút quân khỏi các tỉnh Kontum
và Pleiku ở vùng cao nguyên miền Trung.
Quyết
định
này
rõ
ràng
là
một
sự
lựa
chọn
khó
khăn
cho chính phủ
Việt
Nam, nhưng
được
xem là cần
thiết
để
không
dàn
quân
quá
mỏng
trước
áp
lực
CQ trên khắp
lãnh
thổ.
Một
yếu
tố
quan trọng
khác
dẫn
đến
quyết
định
này
là
vấn
đề
tiếp
tế.
Với
các
tuyến
giao thông đường
bộ
giữa
duyên hải
và
vùng
cao nguyên bị
cắt
đứt,
việc
tiếp
tế
chỉ
có
thể
được
thực
hiện
bằng
đường
hàng
không,
và
điều đó thậm
chí
còn
dẫn
tới
nhiều
hậu
quả
hơn
nữa
vì
khả
năng
của
KQVN vốn
đã bị
hạn
chế.
Ở Vùng I, CQ tiếp tục áp dụng áp lực
đáng kể dọc theo khu vực phía Tây đèo Hải Vân, đặc biệt là khu vực Huế. Phía
Nam của QL-1 đã bị cắt từ thành phố Quảng Ngãi đến ranh giới tỉnh Quảng Tín.
Ở Vùng III, CQ đã tiến hành các cuộc tấn công ở cả phía đông và phía tây.Tiêu
điểm là Long Khánh và Bình Tuy ở phía
Đông; cùng lúc khu vực Tây Ninh ở phía Tây tiếp tục bị pháo kích dữ dội.
Ở đồng bằng Vùng IV báo cáo chiến trận ở mức độ cao nhất kể từ khi ngừng bắn,
hầu hết các cuộc đụng độ liên quan đến các đơn vị địa phương.
Ngoài ra, báo cáo sơ khởi cho thấy tổn thất của cả hai bên cao nhất kể từ khi
ngừng bắn.
____________________________________________________________________
Ngày
19 tháng 3
Ngày 19
tháng 3, Khiêm hướng dẫn một nhóm Tổng trưởng thăm Đà Nẵng và Nha Trang dự trù
kế hoạch chăm sóc người tị nạn, ở Nha
Trang ông nhận ra là tướng Phú không có khả năng chỉ huy.
Về lại Sài Gòn trong cùng ngày, ông báo cáo lên TT Thiệu tướng Phú không có khả
năng chỉ huy và đề nghị chỉ định vị tướng khác thay thế tướng Phú ở Vùng II.
Tuy nhiên TT Thiệu không nghe theo đề nghị của ông cách chức hoặc thay thế
tướng Phú.
_______________________________________________________________
•••• điện văn 113306 ngày 19/3/1975 từ TĐS/SG gởi BNG/HK)
Chủ
đề: Tăng cường lực lường đến Khánh Hòa
1. Lữ đoàn 3/ND từ Đà Nẵng dự trù sẽ đến Nha Trang vào trưa
hôm nay (18/3) và sẽ được triển khai tại đèo Cao (Deo Cao Pass _BP 740880).
2. Tiểu đoàn 2 thuộc Trung đoàn
40/SĐ22BB đã đến từ tỉnh Bình Định hôm qua và một tiểu đoàn khác thuộc Trung
đoàn 40 cùng với Bộ Tư lệnh dự trù sẽ đến sáng nay. Các Tiểu đoàn cũng sẽ được
di chuyển đến Nha Trang.
3. Lệnh đã được ban hành để ngừng
các nỗ lực khai thông quốc lộ 21 đến tỉnh Darlac. Tất cả các đơn vị đã được
lệnh giữ vững vị trí.
4. Đại tá Đức, hiện đang chỉ huy Sư
đoàn 23BB và chịu trách nhiệm phòng thủ tây Khánh Hòa, đã dời từ Chu Cúc (BQ
226168) đến Khánh Dương (BQ 585055).
Hiện tại
không có tin tức về vị trí của các trung đoàn Sư đoàn 23.
____________________________________________________________________
•••• điện văn 003348 từ BNG/HK gởi TĐS/SG
Harry Reasoner
đọc tin trên đài truyền hình ABC ngày
18/3/1975:
“Hôm nay, có tin cho biết Ngoại
trưởng
Kissinger đã thừa nhận rằng ông
không bao giờ
đàm phán Hiệp
định
ngừng bắn tại Việt Nam,
nếu
ông
lường
trước
được
những
khó
khăn
trong việc
vận
động
Quốc
hội
thông
qua khoản
viện
trợ
quân
sự
thỏa
đáng cho Đông Dương.”
*** Trong thời gian này Kissinger đang ở Trung Đông
_________________________________________________________________________
•••• điện văn 122407 ngày 19/3/1975 từ TĐS/SG gởi BNG/HK
1.
Tại Quảng Đức, CQ bắn súng cối và tấn công vào BCH chi khu Kiến Đức vào ngày 18
tháng 3, nhưng bị đẩy lùi. (kể từ khi quận Đức Lập bị thất thủ, CQ đã nhiều lần
quấy nhiễu BCH chi khu Kiến Đức nhưng không thành công.)
Tin mới nhất từ đại diện Mỹ ở tỉnh Quảng Đức cho biết cùng ngày, vào lúc 18:20
tiểu đoàn 82/BĐQ trấn đóng tại địa điểm YU 740270 đã hứng chịu 300 quả đạn đủ
loại, làm 14 người bị thương.
Ngoài ra một đơn vị khác của Tiểu đoàn 82/BĐQ cũng bị CQ tấn công tại YU 77518
(kết quả chưa được báo cáo).
Kể từ ngày 10 tháng 3, đã có 115 CQ bỏ mạng ở Quảng Đức.
2.
Tại Darlac vào sáng ngày 18 tháng 3, các đơn vị của trung đoàn 44 QL/VNCH (sau
đó đã rút lui về biên giới Khánh Hòa) phát hiện xe tăng CQ tại BQ 15014. Phi cơ
chiến thuật đã được gọi đến không kích,
kết quả là đã phá hủy 9 chiếc và làm hư hại 2.
3.
Làng Đa M’Rong ở phía tây bắc Tuyên Đức (BP 005459), được báo cáo là một mục
tiêu có khả năng sẽ bị CQ tấn công, đã bị pháo kích hai quả đạn súng cối 82ly
tối ngày 18/3.
4.
Tại Bình Định, CQ bắn 9 hỏa tiễn 107mm vào căn cứ không quân Phù Cát sáng sớm
ngày 19/3, không gây thương vong hoặc thiệt hại.
Các viên chức VNCH lo ngại rằng, sau khi Chính quyền đã rút bỏ vùng Cao nguyên
ở phía nam Quảng Ngãi, Lữ đoàn 52 của Quân đội CSBV có thể tiến vào phía bắc
Bình Định.
Tin sau cùng từ đại diện tỉnh của
tòa Tổng Lãnh sự Nha Trang báo cáo vào lúc 02:50 H ngày 19/3, CQ đã phá hủy một
cây cầu trên QL-1 tại BR 924826.
5.
Thiếu tướng Nguyễn Văn Chức, CHT Công binh VNCH, cho biết tại Nha Trang sáng
nay rằng ông dự đoán lực lượng địa phương của Việt Cộng sẽ tấn công đoàn xe di
tản từ cao nguyên ở phía đông quận Sơn Hòa, Phú Yên, khi đoàn xe bắt đầu chặng
đường cuối cùng dẫn vào khu vực Tuy Hòa. (DAO
Tuy Hòa trích dẫn nguồn tin từ tỉnh, báo cáo có khoảng 5.000 xe cộ quân sự/dân sự tại quận Sơn Hòa vào lúc
13:00H ngày 18/3).
Thiếu tướng Chức nói thêm rằng ông đã yêu cầu lực lượng an ninh Tiểu khu cung
cấp an ninh phía trước/bên sườn cho phần còn lại của đoàn di tản. Tuy nhiên,
cho đến nay, đoàn xe chỉ bị quấy rối tối thiểu từ phía Việt Cộng.
6.
Vào lúc 01:30H ngày 19/3, một tàu Hải quân chở thành phần thuộc Lữ đoàn 3 Nhảy
dù từ Đà Nẵng đã vào vịnh Cam Ranh. Họ sẽ được điều động đến phía bắc Khánh Hòa
trong thời gian ngắn.
_________________________________________________________________________________________
Điện văn gởi Kissinger ngày 21/3/1975 báo cáo:
“Toán quân dẫn đầu đoàn di tản từ Cao nguyên đã đến tỉnh Tuy Hòa tối qua. Báo
cáo đầu tiên nhận được cho thấy toán quân đã rút lui trong trật tự và dưới sự
kiểm soát. Mức độ quấy rối của CQ đối với đoàn người di tản chưa được rõ. Tuy nhiên , trong ngày 20/3 CSBV loan báo
đã chiếm Cheo Reo và có vẽ phóng đại khi cho là chúng đã tịch thâu 28 đại bác
155 ly, 48 xe tăng và nhiều quân xa.
Thành phần của Lữ đoàn 3/ND vừa đến Cam Ranh ngày hôm qua 19/3 đang trên đường đến khu vực phía tây tỉnh
Khánh Hòa.
Với sự thất bại của SĐ23BB ở tỉnh Darlac lực lượng Nhảy dù giờ đây sẽ giữ vai
trò quan trọng trong nhiệm vụ bảo vệ khu vực địa thế cao dọc theo QL-21 và vùng
đất tiếp cận phía tây tỉnh Khánh Hòa.
•••• điện văn 123764 ngày 19/3/1975 từ TĐS/SG gởi BNG/HK)
Tổng kết
tuần
lễ
từ
12-19/3/1975
Tóm
lược: CQ tấn công với mức độ quy mô và
mở rộng phạm vi là quyết định của Chính phủ Việt Nam Cộng hòa rút quân khỏi các
tỉnh Kontum và Pleiku ở Tây Nguyên. Quyết định này rõ ràng là khó khăn đối với
Chính phủ Việt Nam Cộng hòa, nhưng nó được cảm thấy là cần thiết để không bị
phân tán quá mỏng trước áp lực rộng lớn của Quân đội CSBV. Một yếu tố quan
trọng khác trong quyết định này là vấn đề tiếp vận. Với các tuyến đường chính
giữa bờ biển và cao nguyên bị cắt đứt, việc tiếp tế chỉ có thể được thực hiện
bằng đường hàng không, và điều đó sẽ dẫn đến những sự khó khăn trong việc dự
trù các chuyến bay trong lúc thời gian bay của Không quân Việt Nam Cộng hòa vốn
đã bị hạn chế.
Giao tranh
ít xảy ra ở Kontum và Pleiku thuộc Quân khu 2 do quyết định rút quân khỏi các
tỉnh này của Chính phủ VNCH.
Tuy nhiên,
đã có một số cuộc giao tranh dữ dội ở phía Đông Pleiku khi Chính phủ VNCH cố
gắng khai thông Quốc lộ 19 nhưng không thành công.
Bộ chỉ huy
Quân đoàn II đã được chuyển từ Pleiku đến Nha Trang vào ngày 16 tháng 3, và lực
lượng Chính phủ VNCH cùng với một phần lớn thường dân đang trên đường di chuyển
ngang qua Phú Bổn đến Phú Yên.
Tại Đarlac giao tranh ác liệt vẫn tiếp diễn, với lực lượng Chính phủ Việt Nam
không thể đạt được tiến bộ thực sự nào. Một số đơn vị Quân đội VNCH đã được
điều động đến khu vực biên giới tỉnh Khánh Hòa.
Chính phủ Việt Nam Cộng hòa đã nhận được một số dấu hiệu cho thấy CQ hiện có
thể có ý định tấn công mạnh mẽ vào Khánh Hòa.
1. Việc Chính phủ VNCH bỏ rơi Kontum
và Pleiku là sự kiện chính trị-quân sự quan trọng nhất trong tuần. Tính đến
ngày 18 tháng 3, hàng loạt đoàn xe và binh lính và dân thường từ Kontum và
Pleiku đã vào Phú Bổn, và một số đã đi đến tận Phú Yên.
Ngoại trừ huyện Tuy Phước và thành phố Qui Nhơn, toàn bộ Bình Định đều chứng
kiến giao tranh ác liệt.
Tại Darlac, Sư đoàn 23 Bộ binh Việt Nam Cộng hòa chịu áp lực đáng kể của Cộng
sản và đã bị đẩy lùi từ trung tâm quận Phước An đến biên giới tỉnh Darlac/Khánh
Hòa.
Chiến dịch giải tỏa áp lực CQ của Chính phủ Việt Nam Cộng hòa tại Bắc quận
Khánh Dương, Khánh Hòa, đã bị đình chỉ vào cuối tuần, nhưng quân tiếp viện vẫn
được gởi đến.
CQ đã mở một cuộc tấn công trên bộ không thành công vào chi khu quận Kiến Đức ở
Quảng Đức vào ngày 12 tháng 3, nhưng cho đến nay họ vẫn chưa gây áp lực lên Gia
Nghĩa.
2.- Kontum/Pleiku: biến cố bỏ rơi
Kontum và Pleiku vào cuối tuần rõ ràng là sự kiện quân sự quan trọng nhất trong
tuần. Tuy nhiên, trớ trêu thay, tại cả hai tỉnh đều không có nhiều giao tranh.
Những cuộc đụng độ trên bộ đáng chú ý duy nhất diễn ra ở quận Lệ Trung, phía
Đông Pleiku, nơi mà lực lượng Chính phủ Việt Nam Cộng hòa đã chứng tỏ không thể
khai thông Quốc lộ 19.
Cộng sản đã pháo kích cả thành phố Pleiku và quận lỵ Thạnh An, nhưng không mở
cuộc tấn công.
Dù sao, việc rút quân khỏi Kontum và Pleiku có vẻ hợp lý.
Thứ nhất, việc tái chiếm Ban Mê
Thuột, trung tâm dân cư lớn nhất và là "thủ phủ" biểu tượng của vùng
Cao nguyên, là mục tiêu hàng đầu của Chính phủ VNCH. Lực lượng quân sự sẵn có
của Chính phủ Việt Nam Cộng hòa -- đáng chú ý là Sư đoàn 23, phần lớn được vận
chuyển bằng đường hàng không đến Chiến trường Darlac -- sẽ không thể vừa tái
chiếm Ban Mê Thuột vừa bảo vệ Kontum cũng như Pleiku (chỉ còn năm Liên đoàn BĐQ và hai tiểu đoàn thuộc Trung đoàn 44 cộng
với các lực lượng địa phương sẵn sàng phòng thủ Kontum và Pleiku).
Thứ hai, QL-19, con đường huyết mạch
đi Pleiku, đã bị cắt từ ngày 4 tháng 3, và mọi nỗ lực mở lại đều thất bại.
Với QL-19 không thể sử dụng được, việc tiếp tế cho Pleiku bằng phi cơ sẽ hạn
chế sự yểm trợ không quân cho các nơi
khác.
Thứ ba, tình báo cho biết là CSBV đã
xâm nhập một số đơn vị mới đáng kể vào vùng cao nguyên, làm mất đi sự cân bằng
lực lượng, bất lợi cho VNCH.
Dù sao, ngày 16 tháng 3, BTL/Quân đoàn 2 đã được chuyển từ Pleiku đến Nha
Trang, và sau đó, các lực lượng còn lại của chính phủ, cùng với phần lớn dân
sự, bắt đầu hành trình di chuyển xuống QL-14 và Liên Tỉnh lộ 7B đến Cheo Reo và
Tuy Hòa.
3.- Darlac: sư đoàn 23 QL/VNCH rút
khỏi Ban Mê Thuột dưới áp lực đáng kể của CQ. Tính đến ngày 17 tháng 3, chính
phủ VNCH đã mất ít nhất nửa quận Phước An (quận
Buôn Hồ đã mất vào đầu tuần).
BCH nhẹ của sư đoàn 23 đã rút khỏi vị trí đóng quân tại BQ 100053 đến núi Chu
Cúc (Chu kuk) tại BQ 226168 vào hoặc trong khoảng ngày 16 tháng 3.
Ngày 17
tháng 3, tư lệnh mới của sư đoàn 23, Đại tá Lê Hữu Đức (vị Tư lệnh tiền nhiệm, Chuẩn tướng Lê Trung Tường, bị thương và được
di tản về Nha Trang), lại di chuyển BCH từ Chu Cúc đến Khánh Dương (BQ
585055), cho thấy một lần nữa BCH nhẹ đã được di chuyển về phía đông.Tại đây, Sư
đoàn đã nhập vào với lực lượng địa phương và đã liên tục đụng độ với CQ để cố
gắng khai thông QL-21.
Tin sau
cùng báo cáo Trung đoàn 45, một tiểu đoàn của Trung đoàn 44 đã chiến đấu ở
Darlac và LĐ21/BĐQ đã thối lui về đến biên giới tỉnh Khánh Hòa ngày 18/03. Tất
cả các đơn vị này đã hứng chịu thiệt hại nặng nề và có thể chỉ còn hoạt đông
phần nào.
Trung đoàn
53, đơn vị duy nhất của Quân lực Việt Nam Cộng hòa được biết đến có mặt tại khu
vực Ban Mê Thuột, đã bị CQ tấn công dữ dội vào vị trí của mình tại sân bay
Phụng Đức vào ngày 17 tháng 3. Dưới áp lực dữ dội của CQ, đơn vị bắt đầu di
chuyển về phía Đông cùng ngày. Lực lượng Chính phủ Việt Nam Cộng hòa tại Darlac
đã bắt được tù binh từ cả Sư đoàn 320 và Sư đoàn 316 Bắc Việt.
4. Phú Bổn: Kể từ khi quận Thuần Mẫn thất thủ vào ngày 7
tháng 3, hoạt động quân sự của CQ tại Phú Bổn chỉ còn giới hạn ở các cuộc tấn
công bằng hỏa lực. Đáng chú ý, vào tối ngày 17 tháng 3, CQ đã phóng khoảng 15
hỏa tiễn vào Cheo Reo, được báo cáo đã phá hủy các tòa nhà trên hai khu phố ở
trung tâm Cheo Reo. Tuy nhiên trong ngày 17 tháng 3, chính quyền tỉnh đã rút
khỏi Cheo Reo.
Đoàn người
quân dân lẫn lộn từ Pleiku và Kontum đã đến Cheo Reo vào ngày 18 tháng 3 (thật sự, một số đoàn xe đã đi qua Cheo Reo
và, theo tin tức mới nhất, đã vào Phú Yên). Cho đến nay, các đoàn xe ở Phú
Bổn chỉ chịu sự quấy rối từ cộng sản một cách tối thiểu.
5. Khánh Hòa: phía bắc quận Khánh Dương vẫn là một trong
những mặt trận chính yếu của chiến trường ở QĐ 2.
Vào giữa
tuần, sau khi trì hoãn vài ngày, tỉnh trưởng tỉnh Khánh Hòa, Đại tá Phẩm (Lý Bá
Phẩm), đã tiến hành cuộc hành quân với quân số gồm một số Tiểu đoàn nhằm mở lại
QL-21 trong địa bàn quận Khánh Dương.
Tuy nhiên,
chiến dịch này chỉ đạt được thành công một phần, và các đơn vị QL/VNCH ở Khánh
Dương hiện đang trong tư thế phòng thủ.
Đại tá
Đức, Tư lệnh mới của Sư đoàn 23, hiện đã giữ quyền chỉ huy toàn thể các cuộc
hành quân tại Khánh Dương cũng như ở Darlac. Vào cuối tuần, lực lượng của Đại
tá Đức tại Khánh Dương được báo cáo là đã được tăng cường bởi hai tiểu đoàn
thuộc Trung đoàn 40/SĐ22BB từ Bình Định; Lữ đoàn 3 Nhảy dù từ Đà Nẵng cũng dự trù sẽ đến trong thời
gian ngắn. Hai lần pháo kích của CQ ở phía Đông huyện Diên Khánh cùng với báo
cáo về các đơn vị đặc công Cộng sản trên vùng núi phía Nam Nha Trang rõ ràng là
động lực trong quyết định mang Tiểu đoàn 277 Địa phương Quân từ Tuyên Đức về
Nha Trang.
6. Linh tinh: vào ngày 12 tháng 3, CQ đã bắn súng cối và tấn
công BCH Chi khu Kiến Đức, tỉnh Quảng Đức. các LĐ 81 và 82/BĐQ đã đẩy lui cuộc
tấn công của địch quân, phía BĐQ có 7 người bị thương, CQ có 29 người bị tử
vong.
Ngày 13
tháng 3, các LĐ 81/BĐQ lại giao chiến với CQ, kết quả giết 17 CQ.
Tại Tuyên
Đức, một toán CQ được báo cáo dự định tấn công làng Đầm Rồng trên biên giới
Tuyên Đức/Darlac. một đội hướng đạo sinh trở về Đà Lạt vào lúc chạng vạng ngày
17, báo cáo cho biết CQ đang tiến vào thành phố gây ra sự hoảng hốt cho cư
dân..
Các cuộc
đụng độ nhỏ gia tăng ở Bình Thuận, nhưng Ninh Thuận và Lâm Đồng vẫn tương đối yên
tĩnh.
__________________________________________________________
•••• điện văn 130754 ngày 19/3/1975 từ TĐS/SG gởi BNG/HK
Điện văn
này được BNG/HK chuyển đến Kissinger qua trung gian của Tòa Lãnh sự HK tại
Jerusalem (trong thời gian này Kissinger
đang công tác tại Trung Đông).
Chủ đề: buổi họp báo của BNG, thứ tư, ngày
19 tháng 3
1.- Sau đây là tóm tắt các câu trả lời của quyền Phát ngôn
viên BNG tại buổi họp báo hôm nay:
2. Di tản người Mỹ
khỏi khu vực cao nguyên Việt Nam: ông xác nhận rằng khoảng 27 người
Mỹ, hầu hết là dân sự, đã được di tản từ ba tỉnh tại khu vực cao nguyên.
3. Quyết định về
quân sự của chính phủ Việt Nam tại khu vực cao nguyên: ông phát biểu là
theo sự hiểu biết của BNG một số yếu tố đã đưa đến quyết định của chính phủ
VNCH về mặt quân sự:
a. giảm hoạt động trên không và trên bộ do mức viện trợ quân sự của Hoa Kỳ hiện
không đủ—điều này làm giảm khả năng tái bố trí lực lượng của họ tại khu vực cao
nguyên;
b. Sự cần thiết phải tiết kiệm các kho dự trữ
tiếp liệu thiết yếu ngày càng cạn kiệt trước cuộc tấn công của Hà Nội và do mức
yểm trợ của Mỹ không đủ.
Phát ngôn viên BNG Funseth nói thêm rằng HK không bàn cải về đánh giá này của
Chính phủ VNCH.
Funseth nhận xét rằng Chính phủ VNCH sẽ không cần thêm viện trợ quân sự của Mỹ
nếu họ không phải đối mặt với sự tăng cường quân lực ồ ạt của Bắc Việt trong
khu vực và làn sóng xâm nhập với quy mô lớn quân lính và tiếp liệu trong những
tháng gần đây.
Ông nói rằng HK chưa được Chính phủ Việt Nam Cộng Hòa chính thức thông báo rằng
họ đã quyết định không còn chiến đấu ở cao nguyên, như đã được các cơ quan truyền
thông loan báo.
Trước câu
hỏi về một thỏa thuận được cho là đã đạt được với phía VC — theo đó GVN sẽ rút
quân để đổi lấy việc dân chúng trong khu vực được VC cho phép tự do đi lại — ông
Funseth khẳng định rằng Đại sứ quán Sài Gòn đã tuyên bố câu chuyện này hoàn
toàn bịa đặt.
__________________________________________________________________
•••• điện văn 123764 ngày 19/3/1975 từ TĐS/SG gởi
BNG/HK
CÁC BÌNH LUẬN
TỪ PHÍA CỘNG SẢN
A. Khi mô tả các hoạt động quân sự của mình trong những ngày
gần đây, phía Cộng sản Việt Nam đã cố gắng tối đa để phủ nhận việc một "cuộc tấn công" đang diễn ra, nhằm bào
chữa cho tuyên bố của họ về việc "nghiêm
chỉnh thi hành" Hiệp định Paris.
Thay vào đó, họ khẳng định—như trong tuyên bố ngày 11 tháng 3 của Bộ Ngoại giao
"Chính phủ Cách mạng lâm thời" (PRG_ Provisional
Revolutionary Government)—rằng "nhân
dân... cùng với Lực lượng Giải phóng Vũ trang (PLAF_ People's Liberation Armed Forces) đã
vùng lên đấu tranh,"
và rằng những "cáo buộc vu khống"
trái ngược với điều này chỉ nhằm mục đích "che đậy" các hành động "leo thang" của Chính quyền Việt Nam Cộng hòa cũng như biện
minh cho việc "yêu cầu viện trợ quân
sự nhiều hơn."
Các bản
tin và bài báo về những cuộc "phản
công" của phía Cộng sản đều được minh chứng cẩn thận bằng các danh
sách liệt kê những "tội ác"
và hành vi "phá hoại Hiệp định Paris"
do chánh phủ VNCH gây ra.
B. Quyết định gia tăng quân số bằng cách sửa đổi luật động
viên của chánh phủ VNCH nhằm đối phó với tình hình quân sự hiện tại đã vấp phải
những lời kêu gọi nổi dậy tại các thành phố từ phía Cộng sản. Chẳng hạn, một
bản tin phát thanh của Đài Phát thanh Giải phóng vào ngày 14 tháng 3 đã khẳng
định rằng tại Sài Gòn đang tồn tại "những
điều kiện thuận lợi để tiến hành các hành động quyết liệt nhằm đập tan hoàn
toàn âm mưu bắt lính," đồng thời kêu gọi: "thanh niên tại các khu phố khác nhau trong thành phố, hãy sử dụng vũ
khí tự chế hoặc vũ khí tịch thu được từ kẻ thù để thực hiện quyền tự vệ."
______________________________________________________
•••• điện văn 022050 ngày 20/3/1975
từ BNG/HK gởi TĐS/SG
(thông báo Kissinger đang công tác ở Trung Đông)
1. Dưới
đây là toàn văn bài bình luận của Evans-Novak, đăng trên tờ Washington Post
ngày 20 tháng 3, với tựa đề "Canh bạc
của
Tổng
thống
Thiệu".
2. Các viên
chức Hoa Kỳ đã không hề được Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu tham vấn hay thông báo
trước khi ông đột ngột rút quân đội Nam Việt Nam ra khỏi vùng Tây Nguyên; chính
vì thế, các nhà hoạch định chính sách tại đây đã hoàn toàn sửng sốt, cũng giống
như phần còn lại của thế giới.
3. Nếu
được hỏi ý kiến, hầu hết các chuyên gia Hoa Kỳ có lẽ đã thận trọng tán thành
canh bạc của ông Thiệu (mặc dù một chuyên
gia về Việt Nam tại đây đã nhận định với tư cách cá nhân rằng cuộc rút quân này
là "quá vội vã" và tiềm ẩn những rủi ro nghiêm trọng). Việc họ
không được hỏi ý kiến đã chính thức khép lại kỷ nguyên Washington đóng vai
trò cố vấn cho Sài Gòn; tuy nhiên, điều này còn mang theo những hàm ý u ám
hơn: đó là sự bất mãn tại Sài Gòn, xuất phát từ niềm tin rằng Quốc hội Hoa Kỳ
đã đẩy Nam Việt Nam vào con đường diệt vong.
4. Ông
Thiệu đã bỏ lại ba tỉnh thuộc vùng Tây Nguyên và đang tiếp tục rút quân khỏi
một hoặc hai tỉnh phía Bắc khác, với hy vọng rằng đà tấn công ngày càng gia
tăng của quân chủ lực Bắc Việt có thể bị kìm hãm nếu Sài Gòn thu hẹp các tuyến
phòng thủ của mình. Đằng sau niềm hy vọng ấy là một thực tế phũ phàng: nguồn
viện trợ quân sự từ Hoa Kỳ đang bị cắt giảm mạnh, cả ở thời điểm hiện tại lẫn
trong tương lai.
Quả thực, cuộc tổng tấn công của Bắc Việt Nam rõ ràng đã được châm ngòi bởi
chính thái độ và bầu không khí chính trị đang bao trùm tại điện Capitol.
Cũng giống như sự can thiệp trực tiếp của Tổng thống Johnson đã cứu Nam Việt
Nam thoát khỏi Cộng sản vào năm 1965, thì sự rút lui và buông tay của Quốc hội
vào năm 1975 rất có thể sẽ dâng đất nước này cho Hà Nội.
5. Quân đội Nam Việt Nam của ngày hôm nay hoàn toàn không giống với quân đội
của mười năm về trước. Thượng nghị sĩ Henry M. Jackson nhằm biện minh cho lập
trường ôn hòa mới của mình—đã đưa ra lời tuyên bố gây sửng sốt rằng QL/VNCH sẽ
không chiến đấu—đã bị các nhân chứng trực tiếp bác bỏ một cách thẳng thừng.
6. Cố vấn
quân sự người Anh, Ngài Robert Thompson, gần đây đã ghé ngang Washington sau
chuyến thăm Việt Nam và tuyên bố rằng các đơn vị tinh nhuệ nhất của Sài Gòn—gồm
Thủy quân Lục chiến, Lực lượng Nhảy dù, cùng Sư đoàn 1 và Sư đoàn 2 của
ARVN—thậm chí còn xuất sắc hơn bất kỳ lực lượng quân sự phương Tây nào hiện
nay, kể cả quân đội Hoa Kỳ. Dân biểu Paul N. McCloskey, Jr. (California)—một
chính khách thuộc phe ôn hòa và từng là sĩ quan Thủy quân Lục chiến tham chiến
tại Triều Tiên—đã bày tỏ sự ngạc nhiên trước năng lực chiến đấu vượt trội của
các đơn vị ARVN mà ông đã đến thăm trong tháng này.
7. Vì thế,
việc ông Thiệu rút quân không thể sánh với những cuộc tháo chạy đầy nhục nhã
của các sư đoàn Trung Hoa Quốc dân Đảng dưới quyền Tưởng Giới Thạch—vốn không
hề chiến đấu—vào năm 1949. Thay vào đó, đây là hành động của một đội quân thiếu
thốn tiếp tế đang cố gắng đối phó với kẻ thù được trang bị đầy đủ bằng cách tập
trung lực lượng. Kế hoạch này của CQ đã
được Phụ tá Ngoại trưởng Philip Habib dự đoán trong lần nói chuyện riêng khi
ông tháp tùng phái đoàn Quốc hội sang thăm Việt Nam hai tuần trước.
8. Tuy nhiên, cả Habib lẫn bất kỳ viên chức nào khác của HK đều không lường
trước được hành động này của Thiệu—một bước đi hoàn toàn trái ngược với thái độ
thường thấy trước đây tại Dinh Tổng thống.
Trước đây, Tướng Thiệu từng bác bỏ những khuyến nghị xác đáng từ các cố vấn
Mỹ—đặc biệt là cố vấn John Paul Vann—về việc từ bỏ các tiền đồn không thể phòng
thủ ở vùng Tây Nguyên, phía bắc Kon Tum.
Tuy nhiên,Thiệu đã kiên quyết từ chối từ bỏ lãnh thổ mà không có giao chiến.
9. Thế nhưng ngày nay, ông lại quyết định từ bỏ Kon Tum (nơi từng chứng kiến nhiều cuộc vây hãm trong quá khứ) và Pleiku
mà chưa hề giao chiến. Dường như Thiệu nhận thấy rằng lực lượng pháo binh và
thiết giáp hạng nặng của Bắc Việt—vừa được sử dụng để chiếm tỉnh lỵ Ban Mê
Thuột tại Tây Nguyên—sẽ sớm được điều động để tấn công Kon Tum.
10. Mặc dù các chiến dịch của phe Cộng sản tại đây được mô tả chính thức chỉ là
một "cao điểm", nhưng đối với Bộ Chỉ huy Tối cao Sài Gòn, chúng lại giống
như một cuộc tổng tấn công toàn diện. Ngoài Sư đoàn 968 của Bắc Việt đang tiến
vào khu vực Kon Tum từ Lào, các đơn vị thuộc hai sư đoàn chính quy khác—Sư đoàn
341 và Sư đoàn 316—cũng đã vượt biên giới từ Bắc Việt Nam sang. Việc Hà Nội đẩy
mạnh chiến dịch động viên và huấn luyện cho thấy sẽ còn nhiều đơn vị khác đang
trên đường vào Nam chiến đấu..
11. Lý do khiến Hà Nội phát động cuộc tấn công này là điều hoàn toàn hiển
nhiên. Tạp chí *Học Tập* — nguyệt san lý luận của CSBV — ngay từ tháng Một đã
dự đoán chính xác về "việc Hoa Kỳ
không thể tiếp tục viện trợ quân sự và kinh tế như trước đây do những khó khăn
của họ." Để tận dụng tình thế này, tạp chí đã kêu gọi "tấn công kẻ thù trên mọi mặt trận."
12. Theo
nhận định của các sĩ quan Mỹ am hiểu tình hình, phản ứng tốt nhất từ phía Sài
Gòn sẽ là một cuộc tấn công phối hợp trên bộ và trên không tại vùng Cao nguyên,
do các phi đội oanh tạc và các đơn vị nhảy dù thực hiện. Tuy nhiên, tình trạng
thiếu hụt nhiên liệu và đạn dược hiện nay—vốn nhiều khả năng sẽ ngày càng trầm
trọng hơn thay vì được cải thiện—đã ngăn cản việc thực hiện hành động trực tiếp
như vậy.
13. Giải pháp thay thế của Tổng thống Thiệu là từ bỏ một khu vực dân cư thưa
thớt và khan hiếm lúa gạo. " đây là một phương thức thực tiễn và hiệu quả để giải quyết
vấn đề một chuyên gia Mỹ theo dõi tình
hình Việt Nam chia sẻ với chúng tôi. "Nhưng điều khiến tôi lo ngại chính
là khía cạnh tâm lý." Nghĩa là, liệu việc từ bỏ vùng Cao nguyên Trung phần
có bị toàn thể người dân miền Nam Việt Nam xem như một tín hiệu cho thấy là tất
cả đã mất hay không?
14. Vì thế, Tổng thống Thiệu đang chấp nhận một canh bạc—dẫu cho đó là một canh
bạc bất đắc dĩ. Tuy nhiên, dù là bất đắc dĩ hay không, Washington vẫn không hề
đưa ra bất kỳ lời chỉ trích nào. Sau khi quân đội VNCH đã "giành chiến
thắng" trong cuộc chiến năm 1972 (theo nhận định của Ngài Robert Thompson
cùng nhiều chuyên gia khác), Tổng thống Thiệu đã bị buộc phải ký kết một hiệp
định "hòa bình" mà trong đó hoàn toàn thiếu sót các cơ chế bảo đảm
nhằm ngăn chặn Hà Nội ồ ạt đưa quân tăng viện vào miền Nam. Nhờ nguồn viện trợ
quân sự dồi dào từ Moscow và Bắc Kinh, những đoàn quân tăng viện ấy đã từ miền
Bắc tràn xuống mà chẳng hề sợ các cuộc oanh kích, để rồi đối đầu với các đơn vị
VNCH vốn đã bị suy yếu nghiêm trọng do việc cắt giảm viện trợ từ phía Mỹ.
Canh bạc mà Tổng thống Thiệu đang chấp nhận, suy cho cùng, lại chính là hệ quả
được thai nghén từ Washington.
________________________________________________________________
Telegram
From the Embassy in Vietnam to the Department of State
Saigon,
March 20, 1975
Kính gửi
Quyền Ngoại trưởng.
Chủ đề: Cách tiếp cận đối với Tổng thống Thiệu.
Tham chiếu: Điện tín Bộ Ngoại giao số 062480.
Điện văn số 62480 ngày 20 tháng 3 đã chỉ
thị cho Lehmann:
“Ông cần gặp ông Thiệu càng sớm càng tốt để tìm hiểu lý do của ông ấy về việc
rút quân khỏi Kon Tum và Pleiku, cũng như việc cắt giảm lực lượng tại Quân khu
I. Ông hãy nói với ông ấy rằng chúng ta cần một bức tranh rõ ràng từ chính ông
ấy về những ý định và chiến lược nhằm đối phó với điều mà giờ đây đã hiển nhiên
là một cuộc tổng tấn công của Bắc Việt Nam.”
1. Tôi đã gặp Tổng thống Thiệu vào cuối buổi chiều nay và
trình bày với ông rằng tôi nghĩ riêng cá
nhân tôi hiểu rõ những gì ông đang làm và lý do tại sao; tuy nhiên, để Tổng
thống Ford, Ngoại trưởng, Bộ trưởng Quốc phòng cùng các cố vấn cấp cao khác có
thể tận dụng hiệu quả tối đa trong những nỗ lực mạnh mẽ và liên tục nhằm cung
cấp không chỉ khoản ngân sách bổ túc 300 triệu đô la mà còn các khoản tiền yểm
trợ quân sự khác, họ cần được biết không phải chỉ là sự lượng định của riêng
tôi, mà chính là lời phát biểu của chính Tổng thống về chiến lược và những dự
định của ông.
2.Tổng thống Thiệu cho biết hiện nay Việt Nam đang phải đối
mặt với một lực lượng địch mạnh hơn bất cứ thời điểm nào trước đây—chắc chắn là
mạnh nhất kể từ năm 1972. Lực lượng này đang được liên tục tăng cường thêm các
đơn vị hoặc nhân sự—từ các Sư đoàn trừ bị chiến lược của Bắc Việt Nam. Do đó,
địch có khả năng tập trung các lực lượng hùng hậu chiếm ưu thế tại các khu vực địa
phương mà chúng lựa chọn, khiến cho lực lượng của VNCH rơi vào thế bất lợi rõ
rệt. Đồng thời, miền Nam Việt Nam lại không nhận được sự thay thế quân trang, quân
dụng theo tỷ lệ "một đổi một" như đã được quy định trong Hiệp định
Paris.
4.Trước tình thế này, Tổng thống phát biểu rằng ông không thể
tiếp tục chiến đấu theo cách thức mà, xét về khía cạnh quân sự, trong suốt hai
năm qua đã bị coi như là "ngu ngốc_stupid".
Ông buộc phải từ bỏ lãnh thổ, nếu không sẽ phải đối mặt với viễn ảnh lực lượng
của chính mình bị tiêu tan từng mảnh; rốt cuộc sẽ dẫn đến tình thế mà vì nỗ lực
muốn bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ, ông không còn có thể bảo vệ bất kỳ phần đất nào
của VNCH.
5. Tại vùng
Cao nguyên, lẽ ra ông có thể giữ lại Pleiku và có lẽ cả Kontum. Tuy nhiên, do
các tuyến đường nối từ vùng duyên hải lên cao nguyên đã bị địch phong tỏa, việc
này chỉ có thể thực hiện được với cái giá thật cao; và ngay cả khi làm được như
vậy, ưu thế vượt trội về lực lượng của địch tại khu vực này rốt cuộc cũng sẽ
biến nhiệm vụ phòng thủ Pleiku trở thành một sứ mệnh tự sát. Do đó, ông đã
quyết định rút lui những lực lượng nào có thể rút được.
Vì lực lượng hùng hậu của địch đang có mặt trong khu vực, nên ông đã xem yếu tố
tốc độ và sự bất ngờ là những điều tối quan trọng trong cuộc rút lui. Đó là một
sự đánh đổi giữa việc mất một số thiết bị và phi cơ như là cái giá có thể phải
trả giá bằng một cuộc rút lui được tổ chức cẩn thận và rất trật tự, hoặc mất toàn
bộ lực lượng của mình vì không thể thoát khỏi một cuộc tấn công sắp xảy ra của
địch.
6. Tổng thống phát biểu rằng việc mất Ban Mê Thuột chắc chắn là một cú sốc. Sự
việc này xảy ra là do phía Bắc Việt đã có thể tập trung một lực lượng tương
đương hai sư đoàn, cộng thêm các đơn vị yểm trợ. Nếu chính phủ có thể giữ được
Ban Mê Thuột, ông có lẽ đã sử dụng nơi đây làm bàn đạp để sau này tái chiếm
Pleiku. Tuy nhiên, vì nỗ lực tái chiếm Ban Mê Thuột sẽ đòi hỏi sự tập trung một
lực lượng hùng hậu, trong khi kết quả không chắc chắn, ông đã quyết định từ bỏ
ý định này.
7. Chuyển
sang đề cập đến phần còn lại của đất nước—đặc biệt là khu vực phía Bắc—cũng như
những vấn đề của tương lai, Tổng thống nói rằng có hai cách nhận định sự kiện: -
Cách nhìn của người lính.
Đứng trên lập trường của một người lính, điều hợp lý nhất trong tình hình hiện
tại là nỗ lực duy trì sự toàn vẹn lãnh thổ của đất nước, trải dài từ tỉnh Bình
Định trở vào phía Nam ngoại trừ các tỉnh vùng Cao nguyên vốn đã bị bỏ lại.
- Cách nhìn của chính trị gia.
Tuy nhiên, ông cho biết, với tư cách là một chính trị gia, ông buộc phải suy
xét mọi vấn đề theo một cách khác. Trong bài diễn văn đọc vào đầu ngày hôm đó,
ông đã tuyên bố sẽ không bỏ rơi Thừa Thiên—tức Huế—và khẳng định quyết tâm bảo
vệ "lãnh thổ của chúng ta". Mặt khác, ông lại buộc phải rút Sư đoàn
Nhảy dù khỏi quyền chỉ huy của Tướng Trưởng mà không có lực lượng nào đủ sức
thay thế tương xứng. Điều này khiến cán cân lực lượng hiện tại tại Quân khu I
càng trở nên bất lợi cho phía chính phủ hơn so với trước đây. Trong bối cảnh
hiện tại, các tỉnh Quảng Tín và phần lớn tỉnh Quảng Ngãi thực sự là những địa
bàn không thể phòng thủ nổi. Tướng Trưởng đã nhận được chỉ thị phải nỗ lực hết
sức mình với số quân lực hiện có trong tay. Huế sẽ không bị bỏ rơi mà sẽ được cố
thủ. Tuy nhiên, Tổng thống cũng nói rõ rằng ông không tin Tướng Trưởng sẽ có
khả năng giữ được bất kỳ vùng lãnh thổ nào nằm ở phía Bắc đèo Hải Vân. Tổng
thống cũng nhấn mạnh rằng việc phòng thủ Đà Nẵng được đặt lên hàng ưu tiên cao
nhất, và rất có thể một "vùng lõm" (enclave) sẽ được thiết lập tại
đây. Việc có tiếp tục nỗ lực giữ vững vùng lõm này hay không sẽ là vấn đề cần
được quyết định vào một thời điểm sau đó. Nếu việc này đóng vai trò như một bàn
đạp để sau này tái chiếm các vùng lãnh thổ khác thì đó là một chuyện; nhưng nếu
việc giữ vững vị trí này đơn thuần chỉ là một nhiệm vụ cảm tử thì lại là một
chuyện hoàn toàn khác.
9. Khi kết
thúc cuộc thảo luận, Tổng thống quay trở lại với chủ đề rằng, cho đến nay, Việt
Nam Cộng hòa (RVN) vẫn tiến hành cuộc chiến dựa trên các tiền đề của Hiệp định
Paris. Tiền đề này đã dẫn đến một cuộc chiến thiếu tính chiến thuật về mặt quân
sự — [Trang 686] với việc các đơn vị quân chính phủ bị phân tán, cố gắng phòng
thủ từng tấc đất lãnh thổ. Cuộc tấn công hiện nay của phía Bắc Việt Nam đã dập
tắt mọi hy vọng tiếp tục chiến đấu dựa trên các tiền đề của Hiệp định Paris. Do
đó, việc cân nhắc xem phương án nào mang lại hiệu quả quân sự tối ưu nhất trong
việc bảo vệ tối đa dân chúng cũng như duy trì
•••• điện văn 034758 ngày20/3/1975 từ BNG/HK gởi TĐS/SG
Vào thứ
Tư, Thượng viện đã thông qua dự luật phân phối ngân sách viện trợ nước ngoài
trị giá 3,9 tỷ đô la cho tài khóa 1975, đồng thời bác bỏ ngân khoản bổ túc 59
triệu đô la do Ủy ban Chuẩn chi Thượng viện đề nghị, vượt quá mức 440 triệu đô
la mà Hạ viện đã phê duyệt cho chương trình viện trợ tái thiết Đông Dương sau
chiến tranh (AP, SUN; PHINQ). Trước đó, vào thứ Năm tuần trước, Hạ viện đã
thông qua phiên bản dự luật trị giá 3,5 tỷ đô la; hiện tại, cả hai dự luật sẽ
được đưa vào Ủy ban Hòa giải Lưỡng viện để thống nhất nội dung (UPI, NYT,
NYDN). Thượng nghị sĩ McGovern đã đưa ra một kiến nghị dẫn đến việc bác bỏ
khoản tăng ngân sách đề xuất cho công tác tái thiết sau chiến tranh; ông gọi
chương trình này là một sự "đặt tên sai lệch" (misnomer), bởi lẽ thực
chất nó chỉ cung cấp ngân sách yểm trợ kinh tế cho Chính quyền Sài Gòn (GVN) và
làm kéo dài cuộc chiến tại khu vực này (WP). Các lãnh đạo Quốc hội đã quyết
định hoãn lại mọi hành động tiếp theo liên quan đến khoản viện trợ quân sự khẩn
cấp dành cho Chính quyền Khmer Cộng hòa (GKR), gần như phớt lờ hoặc ít chú ý
đến những lời kêu gọi hành động khẩn cấp liên tục từ phía Chính quyền Tổng
thống (UPI, NYT). Phóng viên Hey của tờ CSM nhận định rằng một động thái quan trọng
từ phía Quốc hội, dự kiến sẽ được công bố trong ngày hôm nay, có thể dẫn đến
việc chấm dứt hoàn toàn mọi khoản viện trợ quân sự dành cho Chính quyền Sài Gòn
ngay sau khi tài khóa hiện tại kết thúc. Các nguồn tin từ Quốc hội cho rằng uy
thế đàm phán của Chính quyền Tổng thống đang sụt giảm vì hai lý do chính:
Thứ nhất, Tổng thống đã bỏ lỡ
một cơ hội quan trọng để đạt được thỏa hiệp với Quốc hội trong thời gian gần đây,
bởi lẽ Bộ Ngoại giao đã từ chối đưa ra những nhượng bộ đáng kể về mặt tài chính
khi các Thượng nghị sĩ Church và Pearson gặp gỡ các quan chức Bộ Ngoại giao để
thảo luận về một kế hoạch viện trợ khả thi kéo dài 3 năm—trong đó Bộ Ngoại giao
mong muốn một gói viện trợ trị giá 6,3 tỷ đô la được phân phối đều trong suốt 3
năm, trong khi các Thượng nghị sĩ lại muốn một gói viện trợ theo lộ trình giảm
dần, bắt đầu ở mức 1,6 tỷ đô la và giảm dần xuống mức không còn gì sau 3 năm.
Thứ hai, quyết
định
rút quân gần
đây của
Chính quyền Sài Gòn đã khiến
nhiều
thành viên
Quốc
hội
tin rằng
chính quyền này đang
ở
trong tình trạng
yếu thế hơn
nhiều
so với
những
gì họ
từng
nhận
định
trước đây.
Các Thượng nghị sĩ Mathias và Stevenson dự định sẽ đề nghị chấm dứt toàn bộ
viện trợ quân sự dành cho Chính quyền Sài Gòn vào ngày 30 tháng 6 năm 1975; tuy
nhiên, sẽ có một ngoại lệ cho phép cung cấp thêm 120 ngày viện trợ bổ túc, với
điều kiện Tổng thống phải xác nhận trước Quốc hội rằng khoản viện trợ này thực
sự hữu ích trong việc tìm kiếm một giải pháp hòa bình để chấm dứt cuộc chiến.
Tờ CSM tin rằng nhiều Thượng nghị sĩ sẽ ủng hộ kế hoạch này, mặc dù đây có thể
chỉ là bước khởi đầu cho những cuộc đàm phán đầy cam go và khó khăn với phía
Chính quyền Tổng thống.
Theo các
quan chức Hoa Kỳ tháp tùng Kissinger tại Trung Đông (PHINQ), Ngoại trưởng HK thừa
nhận rằng ông sẽ không bao giờ đàm phán thỏa thuận ngừng bắn tại Việt Nam một
cách thanh thản nếu ông lường trước được sự miễn cưỡng của Quốc hội trong việc
cung cấp viện trợ cho miền Nam Việt Nam.
Giới chức trong chánh quyền HK cho biết Kissinger tin rằng cuộc tranh luận về
viện trợ cho chính quyền Cam Bốt chính là lời mời để Bắc Việt Nam phát động một
cuộc tấn công mới vào miền Nam (UPI, CHITRIB).
Hiện
tại,
các viên chức
này tin chắc
rằng
không còn cách nào để giúp chính quyền Sài Gòn chống
đỡ
cuộc
tấn
công của
phe Cộng
sản,
mặc
dù vẫn
hy vọng
ông Thiệu sẽ
giữ
được
Sài Gòn, vùng Đồng bằng
sông Cửu
Long và các vùng lãnh thổ
ven biển,
họ
tin rằng
phe Cộng
sản
sẽ
không phát
động
một
cuộc
tổng
tấn
công nếu
không thấy rõ rằng
Hoa Kỳ
không thể can thiệp để yểm
trợ
chính quyền Sài Gòn.
Trong các cuộc đàm phán hiện nay tại Trung Đông, ông Kissinger đã nghe cả hai
phía nhắc đến những thất bại của Hoa Kỳ tại Đông Nam Á.
Tổng thống Syria Assad nói với ông rằng Hoa Kỳ đã bỏ rơi Đài Loan và Campuchia,
"và các ông cũng sẽ bỏ rơi Israel
thôi." Các nhà đàm phán Israel được cho là đang công khai bày tỏ sự
thiếu tin tưởng ngày càng tăng đối với những cam kết của Hoa Kỳ, và dẫn chứng
trường hợp Campuchia (AP, GLOBE).
Phóng viên Gwertzman của tờ NYT từ Ả Rập cho là một bầu không khí u ám đang bao
phủ phái đoàn của Kissinger; theo quan điểm của Ngoại trưởng, quyết định của CSBV
về việc phát động các cuộc tấn công lớn tại miền Nam Việt Nam, cùng với sự sụp
đổ cận kề của Campuchia, đang gây tác động tiêu cực lên các cuộc đàm phán hiện
tại tại Trung Đông.
Từ Jerusalem, phóng viên Carter của tờ NYDN đưa tin về nhận định của Ngoại
trưởng Hoa Kỳ, cho rằng những thất bại tại Đông Dương đang khiến các nỗ lực
kiến tạo hòa bình tại Trung Đông trở nên khó khăn hơn, đồng thời sẽ gây ra
rắc rối cho Hoa Kỳ tại các khu vực khác trên thế giới. Ông cũng dẫn lời một
quan chức cấp cao của Hoa Kỳ, nhận định rằng việc Quốc hội không cấp viện trợ
quân sự cho chính quyền Khmer Cộng hòa (GKR) và chính quyền Việt Nam Cộng hòa
(GVN) là một "bi kịch của nước Mỹ", vốn sẽ để lại những hệ lụy đối
với chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ trong nhiều năm tới.
Một viên
chức cấp cao tháp tùng Kissinger đổ lỗi cho Quốc hội về những diễn biến hiện
tại tại miền Nam Việt Nam và Campuchia; ông cho rằng việc Hoa Kỳ bỏ rơi những
đồng minh cũ đang làm suy giảm uy tín của nước này trên toàn thế giới, và chính
bản thân ông cũng cảm thấy như vậy.
Phóng viên Mills của tờ *Sun* tại Jerusalem dẫn lời các quan chức Hoa Kỳ cho
biết Kissinger lo ngại rằng tình hình ngày càng xấu đi tại Campuchia và miền
Nam Việt Nam sẽ càng làm phức tạp thêm những nỗ lực của ông nhằm đạt được một
thỏa thuận hòa bình mới tại Trung Đông; đây cũng được xem là một phần trong
chuỗi những thất bại đang làm suy giảm uy tín của Hoa Kỳ. Phóng viên này cũng
lưu ý rằng Israel đang ngày càng tỏ ra lo ngại trước sự xung đột ngày càng sâu
sắc giữa Chính quyền và Quốc hội Hoa Kỳ.
Kissinger ở trong tình trạng buồn bả khi
nhận được tin tức về các hoạt động quân sự tại Đông Dương. Ông tin rằng
Campuchia sẽ sớm sụp đổ, nhưng Chính quyền miền Nam Việt Nam (GVN) vẫn có thể
giữ vững khu vực Sài Gòn và vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Phóng viên Berger của
tờ *WP* tại Riyadh nhận định rằng sự mong manh trong những nỗ lực của Kissinger
tại Đông Nam Á đã chứng minh cho thấy các thành công của ông có thể nhất thời
đến mức nào; điều này được cho là đang tạo thêm những trở ngại trong các cuộc
đàm phán hiện tại. Phía Israel bắt đầu đặt nghi vấn về giá trị của những lời
cam kết từ phía Hoa Kỳ, đồng thời nhận thấy năng lực đàm phán của Ngoại trưởng
Hoa Kỳ đã "bị suy giảm rõ rệt". Phóng viên Levine của tờ *WSJ* (cũng
đang ở Riyadh) dẫn lời các quan chức Hoa Kỳ cho biết: khi chứng kiến cách Hoa
Kỳ hành xử tại Đông Nam Á, Israel bắt đầu hoài nghi về giá trị của các lời cam
kết từ Washington, và nhiều khả năng sẽ càng trở nên ngần ngại hơn trong việc
trao trả những vùng lãnh thổ có giá trị chiến lược quân sự tại bán đảo Sinai.
Các quốc gia Ả Rập cũng bắt đầu đặt nghi vấn về tính lâu bền trong cam kết của
Hoa Kỳ đối với Israel, nhất là khi chứng kiến sự ngần ngại của Washington
trong việc viện trợ cho các đồng minh tại Đông Dương; hệ quả là họ cảm thấy ít
chịu áp lực hơn trong việc phải đạt được một thỏa thuận giải quyết xung đột.
Phóng viên Schmidt của tờ *CSM* nhận định rằng vấn đề uy tín nảy sinh từ việc
Quốc hội Hoa Kỳ cắt giảm viện trợ cho khu vực Đông Nam Á đang gây tổn hại đến
các nỗ lực ngoại giao của ông Hak tại Trung Đông, đồng thời khiến Tổng thống
Sadat phải chịu áp lực ngày càng lớn trong việc kìm hãm niềm tin của ông đối
với Hoa Kỳ.
Gelb của
tờ NYT đưa tin rằng Chính quyền đang lưu hành một tài liệu tại Quốc hội; tài
liệu này được cho là chứng minh viện trợ mà các quốc gia Cộng sản dành cho Bắc
Việt Nam đã đạt mức kỷ lục, và hiện đã vượt qua mức viện trợ của Hoa Kỳ dành
cho Nam Việt Nam. Các con số —do các cơ quan tình báo thu thập—cho thấy Bắc
Việt Nam đã nhận được lượng viện trợ trị giá 1,7 tỷ đô la trong năm 1974, so
với mức 1,2 tỷ đô la viện trợ của Hoa Kỳ dành cho Nam Việt Nam. Các tác giả lưu
ý rằng họ đã rất thận trọng khi đưa ra các ước tính bằng đô la, nhưng vẫn kết
luận rằng Quân đội Bắc Việt Nam hiện đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Gelb (ngày
19/3) dẫn lời các quan chức cấp cao trong Chính quyền cho biết Nhà Trắng đang
theo đuổi một chiến lược mà họ hy vọng sẽ buộc Quốc hội phải "trút bỏ
những tâm tư phản đối chiến tranh tại Đông Dương" vào vấn đề viện trợ cho
Campuchia, qua đó cứu vãn được khoản viện trợ dành cho Nam Việt Nam. Ông cũng
đề cập đến sự bế tắc giữa Chính quyền với các Thượng nghị sĩ Church và Pearson
liên quan đến kế hoạch viện trợ 3 năm cho Nam Việt Nam: Chính quyền muốn một
gói viện trợ trị giá 6,2 tỷ đô la, trong khi các Thượng nghị sĩ chỉ đề xuất mức
1,6 tỷ đô la. Ông dẫn lời một quan chức khẳng định rằng Chính quyền "không
hề biến Campuchia thành con cừu tế thần", nhưng tin rằng Quốc hội sẽ phải
cân nhắc kỹ lưỡng nếu muốn thử áp dụng Đạo luật Cắt giảm Viện trợ lần thứ hai.
Đại sứ Phương cho biết sự bấp bênh trong việc Quốc hội có phê chuẩn ngân sách
viện trợ quân sự hay không đã buộc Chính quyền Nam Việt Nam phải điều chỉnh lại
chiến lược quân sự, dẫn đến việc phải bỏ lại 4 tỉnh cho phía Cộng sản (theo
PHINQ). Tỉnh Quảng Trị cũng đang bị bỏ lại, và các quan chức Chính quyền Nam
Việt Nam cho biết việc từ bỏ tỉnh Thừa Thiên—bao gồm cả thành phố Huế—cũng đang
được đưa ra cân nhắc (theo CSM). Theo báo cáo, khoảng 250.000 thường dân đang
tháo chạy từ Quảng Trị và Huế về Đà Nẵng. Được biết, tại khu vực này, quân số
của Quân đội Bắc Việt Nam đang áp đảo Quân đội Nam Việt Nam với tỷ lệ 2 chọi 1
(theo CHITRIB). Các đơn vị quân sự và công chức được lệnh phải bám trụ lại Huế
khi thành phố này đang hứng chịu những đợt tấn công dữ dội bằng hỏa tiễn (theo
NYDN; AP, SUN). Việc từ bỏ các tỉnh này đã châm ngòi cho một trong những cuộc
di cư đơn lẻ lớn nhất trong lịch sử Chiến tranh Việt Nam, khi một làn sóng tháo
chạy khổng lồ đang diễn ra. Chính quyền Việt Nam Cộng hòa (GVN), Đại sứ quán
Hoa Kỳ, các đoàn truyền giáo và các tổ chức tình nguyện (VOLAGs) đã thiết lập
các cơ sở nhằm cung cấp lương thực, nơi trú ẩn và chăm sóc y tế cho những người
tị nạn khi họ đặt chân đến vùng ven biển (PHINQ). Lippman của tờ WP (bài viết
cũng được đăng trên tờ Globe) nhận định rằng việc bỏ lại Quảng Trị và Huế cấu
thành một sự đảo ngược hoàn toàn đối với các chính sách mà Chính quyền Việt Nam
Cộng hòa đã kiên trì thực hiện trong suốt thời gian chiến tranh. Ông điểm lại
lịch sử giao tranh tại khu vực này, đồng thời bày tỏ niềm tin rằng nếu Huế thất
thủ, đó sẽ là một đòn giáng chí mạng mà Chính quyền Việt Nam Cộng hòa khó lòng
trụ vững nổi.
Một bài
phân tích bối cảnh trên tờ NYT nhận định rằng việc từ bỏ Huế sẽ phản ánh mức độ
nghiêm trọng trong tình thế của Chính quyền Sài Gòn (GVN); đồng thời sẽ đẩy Đà
Nẵng ra tuyến đầu chiến sự. Phóng viên McCombs của tờ WP tại Sài Gòn (bài viết
cũng được đăng trên tờ Globe) gọi những tổn thất vừa qua là bước lùi quân sự
nhanh chóng và thảm khốc nhất đối với GVN trong suốt lịch sử cuộc chiến. Ông
dẫn lời một quan chức quân sự cho rằng nếu Tổng thống Thiệu không đưa ra được
lời giải thích thỏa đáng cho sự thay đổi chính sách này, ông sẽ gặp rắc rối
lớn. Bài báo cho biết các nguồn tin đáng tin cậy chỉ ra rằng ông Thiệu đang bị
thách thức và chỉ trích trực diện trong các cuộc họp với giới tướng lĩnh; tuy
nhiên, bài báo cũng lưu ý rằng dường như chưa có mối đe dọa đảo chính nào cận
kề. Chính sách "tiêu thổ" đang được áp dụng tại một số tỉnh thành bị bỏ
lại. Bài báo cũng dẫn các báo cáo tình báo cho biết phía Bắc Việt Nam đã điều
chuyển các đơn vị thuộc 2-3 sư đoàn dự bị vượt qua Khu phi quân sự (DMZ). Phóng
viên Yates của tờ ChiTrib tại Sài Gòn ghi nhận rằng làn sóng tị nạn đang dâng
cao, với số lượng lên tới nửa triệu người, đã tạo ra những vấn đề hậu cần vô
cùng to lớn cho GVN. Ông dẫn lời một nhà phân tích cho rằng việc từ bỏ các tỉnh
thành này đã dọn đường cho việc cắt đứt hoàn toàn vùng lãnh thổ phía Nam Việt
Nam nằm dưới DMZ. Tác động tâm lý đối với người dân Sài Gòn do dòng người tị
nạn hỗn loạn gây ra đang gia tăng từng giờ khi ngày càng có nhiều người tháo
chạy khỏi các tỉnh thành bị bỏ lại, mặc dù các phát ngôn viên của GVN vẫn phủ
nhận việc Huế và Đà Lạt đang bị bỏ trống. Bài báo cũng đề cập đến những trận
giao tranh ác liệt tại một tỉnh lỵ nằm cách Sài Gòn 50 dặm về phía Đông Bắc,
cùng những lo ngại ngày càng tăng trong giới phân tích quân sự phương Tây rằng
phe Cộng sản có thể đang tập trung quân lực để chuẩn bị cho một cuộc tấn công
vào Sài Gòn. Giả định hiện tại là Huế sẽ bị bỏ lại và chỉ còn dải đất ven biển
tại các tỉnh phía Bắc được giữ lại, trong khi Đà Lạt cũng đang nhanh chóng bị
bỏ trống. Việc tự nguyện từ bỏ các tỉnh thành trong tuần này đã gây chấn động
sâu sắc đối với hầu hết người dân Việt Nam. Bài báo cũng thuật lại những thông
tin chân thực về cuộc di tản ồ ạt của người tị nạn được đăng tải trên báo chí
địa phương. Trích lời một phi công trực thăng của chính quyền Sài Gòn:
"Chúng tôi vẫn đang chiến đấu, chúng tôi chưa hề bại trận, vậy tại sao
chúng tôi lại phải bỏ chạy?"
Middleton
của tờ NYT (ngày 19/3) nhận định rằng Quân đội Bắc Việt (NVA) đang bước vào
giai đoạn thứ hai của chiến dịch nhằm cắt đôi miền Nam Việt Nam. Một cuộc tiến quân
thành công hướng về duyên hải sẽ giáng một đòn nghiêm trọng, nhưng chưa mang
tính chí tử, vào các kế hoạch phòng ngự chủ động của Chính phủ miền Nam (GVN)
tại các tỉnh phía Bắc. Ông dẫn lời các nguồn tin từ Bộ Quốc phòng cho rằng việc
NVA chuyển từ chiến tranh du kích sang chiến tranh quy ước có thể lại là một
lợi thế cho GVN về lâu dài, bởi lẽ Quân lực Việt Nam Cộng hòa (ARVN) được trang
bị và huấn luyện chuyên cho chiến tranh cơ giới cơ động. Ông cũng đề cập đến
tác động tâm lý từ việc mất đi các tỉnh thành. Ông cân nhắc khả năng mũi tiến
công của NVA có thể sẽ chuyển hướng từ các tỉnh phía Bắc sang khu vực Sài Gòn.
Ông tin rằng Sài Gòn đã chấp nhận một rủi ro có tính toán trong việc rút quân,
theo phương châm "đổi đất lấy thời gian". Ông dẫn lời các nguồn tin
tại Washington cho biết ARVN đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt trầm
trọng phụ tùng thay thế, đạn dược và nhiên liệu, khiến các chuyến bay trực
thăng bị cắt giảm. Ông kết luận rằng các lựa chọn chiến lược của GVN hiện rất
rõ ràng nhưng cũng đầy khó khăn: áp dụng chiến lược phòng ngự và tránh các cuộc
giao tranh lớn cho đến khi nguồn lực—đặc biệt là đạn dược—được bổ sung đầy đủ.
Ông cũng trích dẫn những đồn đoán cho rằng Hà Nội đã khuyến khích người dân di
tản nhằm gây ra sự hỗn loạn và tắc nghẽn trên các tuyến đường giao thông.
Middleton (ngày 20/3) đưa tin GVN đang khẩn trương thiết lập một vành đai phòng
thủ nhằm bảo vệ Sài Gòn và vùng Đồng bằng sông Cửu Long, trong bối cảnh hệ
thống phòng ngự hiện tại đang chịu áp lực cực lớn (tin này được trích dẫn trong
Bản tin điện tử của USIA). Weinraub của tờ NYT, đưa tin từ chiến trường cách
Sài Gòn 50 dặm về phía Đông Bắc, cho biết ARVN đang bị dồn ép bởi các cuộc giao
tranh ác liệt; tình hình này, kết hợp với các trận đánh đang diễn ra gần Tây
Ninh, tạo thành một mối đe dọa kép đối với thủ đô Sài Gòn. Ông mô tả chi tiết
diễn biến các trận đánh gần Xuân Lộc. Corddry của tờ The Sun dẫn lời Tướng
Brown—Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ—nhận định rằng quân
đội miền Nam Việt Nam đang ở thế " bị dồn vào chân tường ", và viện
trợ vũ khí hiện là nhu cầu cấp thiết nhất của họ (tin này được trích dẫn trong
Bản tin điện tử của USIA). Finney của tờ NYT ghi nhận việc Tướng Brown đã dự
đoán trong một bài phát biểu rằng GVN sẽ buộc phải lún sâu hơn vào thế phòng
ngự bị động, trừ khi Hoa Kỳ tăng cường viện trợ vũ khí. Ghi nhận bình luận phản
ánh nỗ lực mới nhằm gắn việc Quân lực Việt Nam Cộng hòa (GVN) rút quân với việc
cắt giảm viện trợ quân sự. Trích dẫn lời ông Nessen Phát ngôn viện Tòa Bạch ốc
cho biết Tổng thống đang theo dõi tình hình miền Nam Việt Nam với "mối
quan ngại sâu sắc", và lời ông Funseth thuộc Bộ Ngoại giao rằng quyết định
của GVN xuất phát từ việc giảm sút khả năng cơ động trên không và trên bộ, hệ
quả của "mức độ không thỏa đáng" trong viện trợ của Hoa Kỳ. Các quan
chức Bộ Quốc phòng (DOD) vẫn giữ nhận định rằng Quân đội Nhân dân Việt Nam
(NVA) không có ý định phát động một cuộc tổng tấn công toàn diện trong năm nay,
mặc dù vẫn còn đó những "dấu hỏi lớn" xoay quanh nhận định này; một
trong số đó là tình trạng tinh thần chiến đấu của Quân lực Việt Nam Cộng hòa
(ARVN), và vấn đề còn lại là các báo cáo về việc lực lượng trừ bị của miền Bắc
Việt Nam đang di chuyển về phía Nam. Bộ Quốc phòng cho rằng GVN đã đưa ra một
quyết định chiến lược đúng đắn khi thực hiện việc rút quân, và sẽ có khả năng tự
xoay xở được tình hình. Theo yêu cầu của Chính phủ Hoa Kỳ (USG), các nhóm cứu
trợ tư nhân đang bắt đầu triển khai các chiến dịch cứu trợ lương thực khẩn cấp
quy mô mở rộng tại Campuchia. UNICEF cũng dự kiến sẽ mở rộng phạm vi viện trợ
(Tin đặc biệt của NYT); đồng thời công bố một chương trình cứu trợ khẩn cấp
dành cho trẻ em Khmer ở cả hai phía (Shannon, LAT ngày 19/3).
CSM Christian
Science Monitor
CHITRIB Chicago Tribune
PHINQ The Philadelphia Inquirer. Lippman của tờ
WP Wshington
Post
AP Associated Press,
GLOBE The Boston Globe
NYT
New
York Times
USIA United States
Information Agency
NYDN New
York Daily News;, SUN the Sun UPI United Press International
___________________________________________________________________
•••• điện văn 005859 ngày 20/3/1975 từ TĐS/SG gởi BNG/HK
Tình hình
mặt trận hiện tại ở quận Khánh Dương, tỉnh Khánh Hòa.
1. Vị trí
các đơn vị QL/VNCH trong khu vực quận Khánh Dương, tỉnh Khánh Hòa như sau:
- BTL/SĐ23BB ở cùng doanh trại với BCH chi khu Khánh Dương
- BCH/LĐ 922 ĐPQ ở vị trí BQ 682917 gồm có 1 trung đội pháo binh thuộc tiểu
đoàn 216 Pháo binh và đại đội Tổng hành dinh 227 ĐPQ.
- Tiểu đoàn 2/246th ĐPQ (+) ở vị trí BQ 660937,
- 1 trung
đội pháo binh thuộc tiểu đoàn 37 Pháo binh (thuộc Quân đoàn)
ở vị trí BQ 634015
- BCH Tiểu
đoàn /246th ĐPQ và đại đội 1/TĐ246 ĐPQ (+) ở vị trí BQ622033.
- Lữ đoàn 3/ND được bố trí dọc theo QL 21 từ vị trí BQ 6003 đến vị trí BQ 7387
để bảo vệ vùng đất cao và QL21 đến Ninh
Hòa.
- Tiểu
đoàn 1/Trung đoàn 40BB trấn đóng hướng đông/bắc BCH chi khu Kháng Dương cách
0,7 km.
- Tiểu đoàn 3/Trung đoàn 40BB trấn đóng
hướng bắc/nam QL21. cách 0,7 km.
Thiếu tá Bình, Quận trưởng/Chi khu trưởng Khánh Dương cho biết lực lượng Pháo
binh hiện có ở Khánh Dương gồm 2 đại bác 155 ly và 16 đại bác 105 ly, với số
đạn còn lại có thể thi hành nhiệm vụ vòng 36-48 giờ trong trường hợp CQ tấn
công.
Mặc dù
Trung đoàn 25 Bắc Việt và một Tiểu đoàn (không rõ tên đơn vị) của Mặt trận B-3
đã được xác định có mặt trong khu vực, nhưng vẫn có khả năng các đơn vị Cộng
sản khác đang có mặt hoặc đang di chuyển đến để tăng cường.
Tuy nhiên,
không có đơn vị nào được xác định. Các sĩ quan cao cấp báo cáo khoảng 13 :00 H
ngày 19/03, nhiều xe tăng đã được phát hiện ở địa điểm cách cầu 62 khoảng 07 km
(có thể là km 62) tại vị trí BQ 320173.
Ngoài ra, Đại tá quang (Đại Tá Phùng Văn Quang), trung đoàn 45, sư đoàn 23, ước
tính
60 - 100
xe tăng (nfi) trên QL-21 (từ vị trí BQ 320173) kéo dài về phía tây dọc theo
QL21 (ghi chú: một người tị nạn không xác định danh tính
được viên chức liên lạc vùng hỏi báo cáo nhiều xe tăng trên/hoặc gần QL-21,
phía tây Khánh Dương.)
Trong một cuộc thảo luận về tình hình hiện tại, Thiếu tá Cẩm, Phòng 3, Đại
tá Long, phụ trách An ninh, Đại tá Quang, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 45, và
các sĩ quan tham mưu mặt trận đã tuyên bố rằng các Trung đoàn 44, 45, và
53/SĐ23BB của QL/VNCH được coi là không hiệu quả để thi hành nhiệm vụ chiến đấu
vào thời điểm này.
Nguyên nhân là do các Trung đoàn, trên thực tế, đang thoát khỏi chiến trường Darlac hướng về phía Đông theo từng nhóm nhỏ mà không có sự chỉ huy hiệu quả.
Một nguồn tin không xác định được báo cáo qua máy truyền tin đến bộ chỉ huy sư
đoàn 23 rằng BCH/Trung đoàn 53 và tiểu đoàn 3/trung đoàn 53 hiện có quân số
không quá 150 - 200 người. Và cũng qua máy truyền tin, LĐ21/BĐQ báo cáo rằng
quân số của Liên đoàn chỉ còn khoảng trên dưới 240 người.
BTL/
Sư đoàn 23BB không nhận được báo cáo
từ các trung đoàn còn lại (44 & 45). Theo nguồn tin của Sư đoàn 23 các đại
đội chuyên môn (Truyền tin, Quân vận, Công binh, v.v.) được xem là đã mất (tín hiệu bị xóa bỏ là ngôn từ được các sĩ
quan tham mưu sư đoàn 23 sử dụng).
Bộ tham
mưu Sư đoàn 23 hiện chỉ còn khoảng một (01) người mỗi Phòng (từ Phòng-1 đến
Phòng-6) ngoại trừ Phòng-2 và Phòng-3 có tổng cộng năm (05) sĩ quan.
Các sĩ quan tham mưu sư đoàn không tin rằng một cuộc tấn công của đối thủ sắp xảy ra trong vòng 24 đến 36 giờ và cũng theo họ kẻ thù đang nắm giữ thế chủ động.
Chú thích:
-Phòng 1: Phòng Tổng quản trị
-Phòng 2: Phòng Tình báo
-Phòng 3: Phòng Hành quân
-Phòng 4: Phòng Tiếp vận
-Phòng 5: Phòng Tâm lý chiến
-Phòng 6: Phòng Phản gián
Comments
Post a Comment